Quy chế lương thưởng là căn cứ quan trọng giúp doanh nghiệp xây dựng chính sách tiền lương, phụ cấp và khen thưởng minh bạch, phù hợp với đặc thù hoạt động. Việc thiết lập quy chế rõ ràng không chỉ góp phần đảm bảo quyền lợi người lao động mà còn hỗ trợ doanh nghiệp quản lý chi phí nhân sự và thực hiện đúng quy định pháp luật. Trong bài viết này, AZTAX sẽ hướng dẫn cách xây dựng quy chế lương thưởng, cung cấp các mẫu mới nhất năm 2026 theo từng loại hình doanh nghiệp và giải đáp những vấn đề thường gặp khi áp dụng.
1. Quy chế lương thưởng là gì?
Quy chế lương thưởng là văn bản nội bộ quy định về tiền lương, phụ cấp, tiền thưởng và chế độ đãi ngộ của người lao động. Quy chế được xây dựng dựa trên pháp luật lao động, thỏa ước lao động tập thể (nếu có) và tình hình thực tế của doanh nghiệp. Việc xây dựng quy chế giúp minh bạch chính sách chi trả, tạo động lực làm việc và kiểm soát chi phí nhân sự hiệu quả.

1.1 Các loại phụ cấp phổ biến trong doanh nghiệp
Phụ cấp là những khoản tiền bổ sung vào lương, nhằm bù đắp điều kiện làm việc, trách nhiệm, chi phí cá nhân hoặc để khuyến khích tinh thần, giữ chân nhân sự. Tùy vào đặc thù công việc và khả năng tài chính, doanh nghiệp có thể áp dụng nhiều loại phụ cấp khác nhau, phổ biến như:
- Tiền lương: Lương theo công việc hoặc chức danh.
- Phụ cấp: Trách nhiệm, chức vụ và điều kiện làm việc.
- Tiền thưởng: Thưởng KPI, doanh số hoặc kết quả kinh doanh.
- Hỗ trợ và phúc lợi: Ăn ca, đi lại, điện thoại, bảo hiểm sức khỏe và các chế độ khác.
1.2 Vai trò của phụ cấp lương thưởng trong doanh nghiệp
Phụ cấp và tiền thưởng là những yếu tố quan trọng trong chính sách đãi ngộ của doanh nghiệp. Việc xây dựng cơ chế phù hợp không chỉ giúp đảm bảo quyền lợi người lao động mà còn tạo động lực làm việc, nâng cao hiệu suất và góp phần giữ chân nhân sự lâu dài.
- Minh bạch, công bằng: Giúp người lao động hiểu rõ cách tính lương và điều kiện thưởng.
- Tạo động lực: Khuyến khích nâng cao năng suất và giữ chân nhân sự.
- Kiểm soát chi phí: Hỗ trợ quản lý ngân sách lương thưởng.
- Hạn chế tranh chấp: Làm rõ nguyên tắc chi trả và trách nhiệm thực hiện.
Xem thêm: Nghỉ tết có được tính lương không?
Xem thêm: Ngày nghỉ bù có được tính lương không?
Xem thêm: Thử việc nghỉ ngang có được trả lương không?
2. Tải mẫu quy chế lương thưởng đầy đủ mới nhất
Mỗi doanh nghiệp có đặc thù riêng về cơ cấu tổ chức, phương thức trả lương và chính sách thưởng. Lựa chọn mẫu quy chế phù hợp giúp doanh nghiệp dễ dàng xây dựng chính sách đãi ngộ minh bạch, thống nhất và sát với thực tế hoạt động.

Dưới đây là các mẫu quy chế lương thưởng dành cho các loại hình doanh nghiệp, bộ phận và phương thức quản lý khác nhau.
2.1. Mẫu quy chế lương cho công ty cổ phần
Mẫu dành cho công ty cổ phần, hỗ trợ quy định cơ cấu lương, phụ cấp và thưởng theo vị trí công việc, kết quả thực hiện nhiệm vụ và tình hình kinh doanh.

2.2. Mẫu quy chế lương cho công ty TNHH
Phù hợp với công ty TNHH một thành viên hoặc hai thành viên trở lên, giúp quy định chính sách tiền lương và thưởng theo cơ cấu tổ chức, chức danh và trách nhiệm công việc.

2.3. Mẫu quy chế lương cho doanh nghiệp sản xuất
Mẫu tham khảo dành cho nhà máy, xưởng sản xuất và doanh nghiệp kỹ thuật, có thể điều chỉnh theo năng suất lao động, ca kíp, KPI và chính sách thưởng sáng kiến.

2.4. Mẫu quy chế lương cho doanh nghiệp thương mại, bán lẻ
Phù hợp với doanh nghiệp kinh doanh, phân phối và bán lẻ, trong đó chính sách thu nhập có thể kết hợp lương cố định, hoa hồng, doanh số và thưởng hiệu suất.

2.5 Mẫu quy chế lương cho bộ phận kinh doanh (Sales)
Mẫu tập trung vào cơ chế lương cứng, hoa hồng, KPI và thưởng doanh số, giúp doanh nghiệp xây dựng chính sách thu nhập gắn với kết quả kinh doanh.

2.6 Mẫu quy chế lương cho bộ phận hành chính – nhân sự, kế toán
Mẫu tham khảo cho các vị trí hành chính, nhân sự và kế toán, với tiêu chí đánh giá dựa trên nhiệm vụ, tiến độ và chất lượng công việc.

2.7 Mẫu quy chế lương cho bộ phận sản xuất
Mẫu dành cho công nhân, tổ trưởng, kỹ thuật viên và nhân sự vận hành, có thể điều chỉnh theo sản lượng, năng suất, thời gian làm việc và chế độ ca kíp.

2.8 Mẫu quy chế lương thưởng theo KPI
Mẫu phù hợp với doanh nghiệp sử dụng KPI để đánh giá hiệu suất, kết hợp các tiêu chí hoàn thành công việc với cơ chế tính thưởng theo kết quả thực tế.

2.9 Mẫu quy chế lương thưởng tổng hợp
Mẫu khung tổng hợp các nội dung về tiền lương, phụ cấp, tiền thưởng và phúc lợi, có thể tùy chỉnh theo quy mô, cơ cấu tổ chức và chính sách nhân sự của doanh nghiệp.

3. Quy trình xây dựng và ban hành quy chế lương thưởng, phụ cấp
Để quy chế có thể áp dụng thống nhất và làm căn cứ khi kiểm tra hoặc phát sinh tranh chấp, doanh nghiệp cần thực hiện đúng trình tự: soạn dự thảo, tham khảo ý kiến, hoàn thiện và ký ban hành, công bố công khai, sau đó mới áp dụng. Toàn bộ quá trình nên được lưu lại bằng văn bản để chứng minh tính minh bạch và nhất quán giữa chính sách với việc chi trả thực tế.

3.1. Xây dựng dự thảo phù hợp với thực tế doanh nghiệp
Trước tiên, doanh nghiệp cần rà soát cơ cấu nhân sự, phương thức trả lương, mức lương tối thiểu vùng, tiêu chí thưởng và các khoản phụ cấp đang áp dụng. Dự thảo phải phản ánh đúng hoạt động thực tế, không nên sử dụng nguyên mẫu có sẵn mà chưa điều chỉnh.
Nội dung cần đối chiếu gồm:
- Hợp đồng lao động và phụ lục hợp đồng;
- Thỏa ước lao động tập thể nếu có;
- Thang lương, bảng lương và định mức lao động;
- Quy chế tài chính và các chính sách nhân sự hiện hành;
- Mức lương tối thiểu vùng, quy định về bảo hiểm và thuế;
- Bảng lương, chứng từ chi trả trong các kỳ gần nhất.
Dự thảo cũng cần phân biệt rõ:
- Khoản lương cố định theo công việc hoặc chức danh;
- Phụ cấp lương và khoản bổ sung khác;
- Khoản thưởng phụ thuộc vào KPI, doanh số hoặc kết quả kinh doanh;
- Khoản hỗ trợ, phúc lợi chỉ phát sinh khi đáp ứng điều kiện;
- Thời điểm xác định quyền hưởng và thời hạn chi trả.
Việc phân loại rõ ngay từ đầu giúp hạn chế tình trạng quy chế quy định một cách nhưng bảng lương và chứng từ thanh toán lại thể hiện theo cách khác.
3.2. Tham khảo ý kiến tổ chức đại diện người lao động
Nếu tại doanh nghiệp có tổ chức đại diện người lao động ở cơ sở, người sử dụng lao động phải thực hiện việc tham khảo ý kiến đối với thang lương, bảng lương, định mức lao động và quy chế thưởng trước khi quyết định ban hành.
Hồ sơ nên lưu gồm:
- Văn bản gửi lấy ý kiến;
- Dự thảo được gửi kèm;
- Biên bản họp hoặc biên bản trao đổi;
- Email, phiếu góp ý hoặc văn bản phản hồi;
- Bảng tổng hợp, tiếp thu và giải trình ý kiến.
Doanh nghiệp cần phân biệt ba khái niệm thường bị sử dụng lẫn lộn:
- Tham khảo ý kiến: nghĩa vụ lấy ý kiến tổ chức đại diện người lao động tại cơ sở đối với những nội dung pháp luật quy định;
- Tham vấn: cách gọi chung cho hoạt động thu thập ý kiến từ người lao động hoặc các bên liên quan;
- Thương lượng tập thể: một quy trình riêng được tiến hành khi có đề nghị của một bên và có thể dẫn đến việc ký kết thỏa ước lao động tập thể.
Tham khảo ý kiến không có nghĩa tổ chức đại diện người lao động quyết định thay doanh nghiệp. Tuy nhiên, nếu thuộc trường hợp phải thực hiện thì doanh nghiệp cần hoàn thành bước này và lưu chứng cứ trước khi ký ban hành quy chế.
3.3. Hoàn thiện và ký quyết định ban hành
Sau khi xem xét các ý kiến, doanh nghiệp hoàn thiện bản cuối cùng và ban hành bằng văn bản chính thức. Quyết định cần thể hiện tối thiểu:
- Số và ngày ban hành;
- Căn cứ ban hành;
- Người có thẩm quyền ký;
- Đối tượng và phạm vi áp dụng;
- Ngày bắt đầu có hiệu lực;
- Trách nhiệm của các bộ phận liên quan;
- Văn bản bị thay thế hoặc chấm dứt áp dụng nếu có.
Nếu thay đổi chính sách lương, thưởng đang thực hiện, doanh nghiệp cần quy định rõ cách xử lý trong giai đoạn chuyển tiếp. Những quyền lợi đã phát sinh trước ngày áp dụng quy chế mới cũng phải được xác định cụ thể để tránh áp dụng hồi tố hoặc chồng chéo giữa hai văn bản.
3.4. Công bố công khai trước khi áp dụng
Sau khi ký ban hành, doanh nghiệp phải công bố quy chế thưởng, thang lương, bảng lương và định mức lao động tại nơi làm việc trước khi đưa vào thực hiện.
Có thể lựa chọn một hoặc kết hợp nhiều hình thức:
- Niêm yết tại bảng thông báo;
- Gửi email đến người lao động;
- Đăng trên hệ thống thông tin nội bộ;
- Tổ chức buổi phổ biến trực tiếp;
- Gửi văn bản và lấy xác nhận đã nhận;
- Thông báo thông qua người quản lý từng bộ phận.
Hình thức công bố cần phù hợp với điều kiện hoạt động và giúp người lao động thực sự có khả năng tiếp cận nội dung. Doanh nghiệp đồng thời phải lưu được bằng chứng về thời gian và phạm vi công bố.
Bốn mốc thời gian cần kiểm soát
| Mốc thời gian | Nội dung cần thực hiện |
| Mốc 1 – Hoàn thành dự thảo | Xác lập nội dung dự kiến để gửi lấy ý kiến, chưa phải bản có hiệu lực |
| Mốc 2 – Tham khảo ý kiến | Ghi nhận ý kiến của tổ chức đại diện người lao động tại cơ sở nếu doanh nghiệp có tổ chức này |
| Mốc 3 – Ký ban hành và công bố | Hoàn thiện văn bản, ký quyết định và công khai tại nơi làm việc |
| Mốc 4 – Bắt đầu áp dụng | Thực hiện quy chế từ ngày hiệu lực đã ghi trong quyết định, sau khi hoàn tất việc công bố |
Trình tự cần tuân thủ là: dự thảo → tham khảo ý kiến → hoàn thiện và ký ban hành → công bố công khai → áp dụng. Doanh nghiệp không nên áp dụng cơ chế mới trước rồi mới hoàn thiện hồ sơ sau.
3.5. Lưu trữ hồ sơ và đối chiếu với việc chi trả thực tế
Bộ hồ sơ ban hành quy chế cần được lưu tập trung để phục vụ quản lý nội bộ, thanh tra lao động, kiểm tra thuế hoặc giải quyết tranh chấp.
| Nhóm hồ sơ | Tài liệu cần lưu | Mức độ | Ý nghĩa |
| Hồ sơ ban hành | Quyết định, quy chế chính thức và phụ lục kèm theo | Bắt buộc | Xác định nội dung, phạm vi và thời điểm áp dụng |
| Hồ sơ tham khảo ý kiến | Văn bản lấy ý kiến, dự thảo, biên bản, phản hồi và bảng giải trình | Bắt buộc khi doanh nghiệp có tổ chức đại diện người lao động tại cơ sở | Chứng minh đã thực hiện đúng trình tự |
| Hồ sơ công bố | Email, ảnh niêm yết, thông báo nội bộ hoặc danh sách ký nhận | Bắt buộc | Chứng minh quy chế đã được công khai trước khi áp dụng |
| Hồ sơ chi trả | Bảng lương, bảng thưởng, phiếu chi, sao kê, hồ sơ BHXH và thuế TNCN | Bắt buộc | Chứng minh việc thanh toán phù hợp với quy chế |
| Lịch sử chỉnh sửa | Bản dự thảo, nội dung góp ý và các phiên bản sửa đổi | Nên lưu | Hỗ trợ giải trình quá trình xây dựng chính sách |
| Hồ sơ cập nhật pháp luật | Bảng đối chiếu mức lương tối thiểu, biên bản rà soát và phụ lục điều chỉnh | Nên lưu | Chứng minh doanh nghiệp đã cập nhật chính sách kịp thời |
Doanh nghiệp nên:
- Lưu đồng thời bản điện tử và bản có chữ ký;
- Đánh số phiên bản, ngày ban hành và ngày hiệu lực;
- Phân quyền truy cập đối với tài liệu chứa dữ liệu tiền lương;
- Đối chiếu định kỳ giữa quy chế, hợp đồng lao động, bảng lương và số tiền thực trả;
- Rà soát ngay khi mức lương tối thiểu, chính sách bảo hiểm, thuế hoặc cơ cấu trả lương thay đổi.
Thời hạn lưu giữ cần được xác định theo từng loại hồ sơ kế toán, thuế và lao động. Doanh nghiệp không nên áp dụng một thời hạn chung cho toàn bộ tài liệu, mà cần lập danh mục lưu trữ phù hợp với quy định chuyên ngành và thời điểm phát sinh hồ sơ.
4. Quy chế lương thưởng và phụ cấp của người lao động
Tiền lương, thưởng cùng các khoản phụ cấp là những thành phần quan trọng trong chính sách nhân sự của mỗi doanh nghiệp. Việc ban hành và áp dụng quy chế rõ ràng không chỉ đảm bảo tính công bằng, minh bạch mà còn góp phần nâng cao hiệu quả quản lý nguồn lực.
- Đảm bảo công bằng và minh bạch: Khi có quy định cụ thể về cách tính lương, thưởng và phụ cấp, người lao động sẽ yên tâm, hạn chế tranh chấp, còn doanh nghiệp dễ dàng kiểm soát
- Tạo động lực làm việc: Một cơ chế trả lương, thưởng minh bạch giúp nhân viên cảm thấy nỗ lực của mình được ghi nhận, từ đó hăng hái cống hiến hơn
- Thu hút và giữ chân nhân tài: Khi quyền lợi được đảm bảo, nhân sự có xu hướng gắn bó lâu dài, đồng thời doanh nghiệp cũng dễ dàng thu hút thêm người tài
- Quản lý ngân sách hiệu quả: Các quy chế rõ ràng giúp doanh nghiệp kiểm soát được chi phí nhân sự, từ đó cân đối tài chính và phục vụ chiến lược phát triển dài hạn.

Căn cứ để xây dựng quy chế lương, thưởng và phụ cấp
Một hệ thống lương thưởng hợp lý cần dựa trên nhiều yếu tố, trong đó quan trọng nhất là:
- Quy định pháp luật: Bảo đảm tuân thủ đầy đủ Bộ luật Lao động, mức lương tối thiểu, nghĩa vụ thuế và các quyền lợi liên quan
- Chiến lược phát triển của doanh nghiệp: Chính sách nhân sự phải phản ánh định hướng, giá trị cốt lõi và năng lực tài chính của tổ chức
- Phân tích công việc: Xác định mức lương phù hợp cho từng vị trí dựa trên trình độ, kỹ năng, trách nhiệm và mức độ đóng góp
- Hiệu suất làm việc: Kết quả công việc và đóng góp thực tế của người lao động là yếu tố then chốt để tính toán mức thưởng.
Ngoài ra, các yếu tố như trình độ học vấn, kinh nghiệm và tình hình tài chính thị trường cũng ảnh hưởng đáng kể đến việc xây dựng quy chế.
Xem thêm: Bậc lương công chức, viên chức từ ngày 01/07/2024
Xem thêm: Nghỉ phép có được tính lương không?
Xem thêm: Dịch vụ kế toán trọn gói
5. Lưu ý cho doanh nghiệp khi xây dựng quy chế lương thưởng
Việc xây dựng quy chế lương thưởng không chỉ đơn thuần là xác định mức thu nhập cho người lao động, mà còn là công cụ chiến lược giúp doanh nghiệp giữ chân nhân tài và đảm bảo sự công bằng nội bộ.
Tuy nhiên, nếu không được thiết kế bài bản và tuân thủ đúng quy định pháp luật, quy chế này có thể gây ra tranh chấp và ảnh hưởng đến hoạt động chung. Do đó, doanh nghiệp cần đặc biệt lưu ý một số điểm quan trọng trong quá trình xây dựng và áp dụng quy chế.

Dù doanh nghiệp được quyền ban hành quy chế nội bộ, mọi quy định liên quan đến lương, thưởng và phụ cấp vẫn phải nằm trong khung pháp luật. Dưới đây là những điểm không thể bỏ qua:
- Tuân thủ Bộ luật Lao động: Chính sách lương thưởng không được thấp hơn mức tối thiểu vùng. Mọi điều chỉnh lương, thưởng, phạt phải có căn cứ rõ ràng, minh bạch và không trái luật.
- Ban hành hợp pháp: Quy chế cần có văn bản ký tên, đóng dấu người có thẩm quyền; nên tham khảo ý kiến công đoàn (nếu có) và công bố công khai cho toàn thể nhân viên.
- Quy định rõ thời điểm & hình thức chi trả: Nêu cụ thể ngày trả, phương thức thanh toán. Nếu chậm lương, phải có lý do chính đáng và trả thêm lãi theo Điều 95 BLLĐ.
- Đảm bảo nguyên tắc bình đẳng: Không phân biệt lương thưởng dựa trên giới tính, tuổi tác, dân tộc, tôn giáo…
- Chính sách thưởng: Không bắt buộc nhưng nếu đã quy định thì phải thực hiện đúng, tránh ghi chung chung.
- Phân loại phụ cấp rõ ràng: Một số phụ cấp (chức vụ, trách nhiệm, nặng nhọc…) phải tính đóng BHXH; các khoản khác (ăn trưa, điện thoại, xăng xe…) có thể loại trừ. (Căn cứ: Thông tư 06/2021/TT-BLĐTBXH, Công văn 1689/BHXH-TT).
- Cập nhật định kỳ: Điều chỉnh theo thay đổi về mức lương tối thiểu, BHXH, thuế TNCN… tối thiểu mỗi năm một lần.
- Có giá trị pháp lý khi tranh chấp: Quy chế là bằng chứng quan trọng bảo vệ cả doanh nghiệp và người lao động. Do đó, nên lưu trữ bản cứng, bản mềm và chữ ký xác nhận của nhân viên.
Dù mỗi doanh nghiệp có cách tiếp cận khác nhau, nhưng một quy chế lương thưởng rõ ràng luôn là nền tảng cho sự phát triển bền vững. Hy vọng bạn đã có thêm góc nhìn hữu ích để tối ưu chiến lược nhân sự tại đơn vị mình. Nếu bạn cần thêm thông tin hoặc giải đáp thắc mắc về quy chế lương thưởng, hãy liên hệ với AZTAX qua HOTLINE: 0932.383.089 để được tư vấn chi tiết.
6. Các câu hỏi thường gặp về quy chế lương thưởng và phụ cấp cho người lao động
Câu 1: Khoản phụ cấp gói chăm sóc sức khỏe cho nhân viên có được tính vào chi phí được trừ khi tính thuế TNDN không?
Có. Khoản phụ cấp chăm sóc sức khỏe cho nhân viên được tính vào chi phí được trừ khi xác định thu nhập chịu thuế TNDN, nếu đáp ứng điều kiện:
- Tổng các khoản phúc lợi chi trong năm (bao gồm chăm sóc sức khỏe, hiếu hỷ, nghỉ mát, hỗ trợ học tập, nhà ở,…) không vượt quá 1 tháng lương bình quân thực tế trong năm tính thuế của doanh nghiệp (theo khoản 4 Điều 3 Thông tư 25/2018/TT-BTC).
- Có đầy đủ hóa đơn, chứng từ hợp lệ.
- Nếu giá trị hóa đơn từ 20 triệu đồng trở lên thì phải có chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt.
Như vậy, doanh nghiệp có thể đưa khoản phụ cấp sức khỏe vào chi phí hợp lý, nhưng cần theo dõi hạn mức “không quá 1 tháng lương bình quân”.
Câu 2: Khoản chi công tác cho giám đốc công ty TNHH 1 thành viên có được đưa vào chi phí không?
Có, nhưng phải đáp ứng điều kiện theo Thông tư 96/2015/TT-BTC:
- Khoản chi phải liên quan trực tiếp đến hoạt động SXKD của công ty.
- Có đầy đủ chứng từ, hóa đơn hợp pháp: quyết định cử đi công tác, giấy đi đường có xác nhận, hóa đơn vé máy bay, vé tàu xe, khách sạn, taxi, ăn uống…
- Các khoản chi ≥ 20 triệu đồng phải có chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt.
Như vậy, khoản chi công tác cho giám đốc công ty TNHH 1 thành viên vẫn được tính là chi phí hợp lý nếu đầy đủ chứng từ và chứng minh liên quan đến hoạt động kinh doanh.
Câu 3: Thưởng KPI có bắt buộc ghi trong hợp đồng lao động hay không?
Không bắt buộc. Theo Điều 21 và Điều 104 Bộ luật Lao động 2019, thưởng KPI không phải là nội dung bắt buộc phải ghi trong hợp đồng lao động. Doanh nghiệp có thể quy định chính sách thưởng KPI trong quy chế thưởng riêng, nhưng phải công bố công khai tại nơi làm việc sau khi tham khảo ý kiến của tổ chức đại diện người lao động tại cơ sở (nếu có). Tuy nhiên, nếu khoản KPI được xác định là tiền lương hoặc khoản bổ sung theo thỏa thuận thì cần xem xét quy định về nội dung hợp đồng lao động để thực hiện phù hợp.
Câu 4: Tiền thưởng có chịu thuế thu nhập cá nhân hay không?
Có. Theo quy định hiện hành, các khoản tiền thưởng như thưởng Tết, thưởng doanh số, thưởng hiệu suất và lương tháng 13 về nguyên tắc đều thuộc thu nhập chịu thuế thu nhập cá nhân (TNCN). Khoản thưởng được cộng vào thu nhập từ tiền lương, tiền công để tính thuế theo quy định. Tuy nhiên, một số khoản thưởng thuộc diện miễn thuế theo pháp luật, chẳng hạn tiền thưởng kèm theo danh hiệu do Nhà nước phong tặng hoặc giải thưởng về sáng kiến được cơ quan có thẩm quyền công nhận.
Xem thêm: Quy định trả lương cho người nước ngoài
Xem thêm: Lương giám đốc công ty tnhh 1 thành viên có được tính vào chi phí không?











