Ngành nghề không cần đăng ký kinh doanh là một khái niệm còn khá xa lạ với nhiều người, đặc biệt là những ai đang có ý định khởi sự nhỏ lẻ hoặc kinh doanh tự do. Trong bối cảnh nền kinh tế ngày càng linh hoạt, pháp luật Việt Nam đã quy định một số loại hình hoạt động thương mại được phép triển khai mà không bắt buộc phải đăng ký giấy phép kinh doanh. Cùng AZTAX tìm hiểu về các trường hợp không phải đăng ký kinh doanh và quy định liên quan nhé!
1. Những ngành nghề không cần đăng ký kinh doanh
Những ngành nghề không cần đăng ký kinh doanh là các hoạt động thương mại do cá nhân thực hiện độc lập, quy mô nhỏ, không có địa điểm cố định và không tổ chức theo mô hình doanh nghiệp hoặc hộ kinh doanh. Trường hợp mở rộng quy mô, thuê lao động thường xuyên, có địa điểm cố định hoặc doanh thu lớn, cá nhân bắt buộc phải đăng ký kinh doanh theo quy định pháp luật.
Căn cứ Điều 3 Nghị định 39/2007/NĐ-CP, các hoạt động sau không thuộc diện bắt buộc đăng ký kinh doanh:
(1) Buôn bán nhỏ lẻ, không cố định địa điểm
Ví dụ: bán hàng rong, bán vé số dạo, bán sách báo lưu động, bán quà vặt vỉa hè, buôn chuyến nhỏ theo từng đợt hàng.
Đặc điểm: tự bán, không cửa hàng, không tổ chức kinh doanh ổn định.
(2) Dịch vụ nhỏ lẻ do cá nhân tự thực hiện
Ví dụ: đánh giày, sửa khóa, sửa xe đơn giản, rửa xe, cắt tóc vỉa hè, trông giữ xe, chụp ảnh dạo.
Đặc điểm: không sử dụng nhiều lao động, không cần mặt bằng cố định.
(3) Hoạt động thương mại độc lập, thường xuyên nhưng quy mô nhỏ
Ví dụ: nhận vẽ tranh theo yêu cầu cá nhân, làm đồ thủ công bán trực tiếp, dịch vụ cá nhân phát sinh theo nhu cầu thực tế.
Đặc điểm: cá nhân tự làm, tự chịu trách nhiệm, không tổ chức kinh doanh bài bản.
(4) Hoạt động sản xuất nông nghiệp tự cung tự cấp
Ví dụ: trồng rau, chăn nuôi nhỏ lẻ, nuôi cá ao hộ gia đình, trồng cây ăn trái phục vụ sinh hoạt hoặc bán nhỏ.
Đặc điểm: không sản xuất công nghiệp, không chế biến quy mô lớn.
Lưu ý quan trọng:
Nếu các hoạt động trên chuyển sang kinh doanh có địa điểm cố định, doanh thu ổn định, thuê lao động hoặc tổ chức bài bản, cá nhân phải đăng ký hộ kinh doanh hoặc doanh nghiệp để tránh bị xử phạt hành chính theo quy định pháp luật.
Xem thêm: Giấy phép kinh doanh là gì?
Xem thêm: Những ngành nghề cần giấy phép kinh doanh
2. Lý do các ngành nghề không cần đăng ký kinh doanh
Những ngành nghề không cần đăng ký kinh doanh do có quy mô nhỏ, không ảnh hưởng lớn đến kinh tế và xã hội; không thuộc các ngành kinh doanh có điều kiện về an toàn, an ninh, và sức khỏe; thường gắn liền với truyền thống, phong tục, tập quán của người dân.
Các ngành nghề không cần đăng ký kinh doanh thường có quy mô nhỏ, ít tác động đến nền kinh tế và xã hội. Những ngành nghề này không nằm trong các ngành có điều kiện đặc biệt về an toàn, an ninh, môi trường hay sức khỏe cộng đồng và thường gắn liền với truyền thống, phong tục và tập quán của người dân Việt Nam.
So với các hình thức kinh doanh hiện đại như doanh nghiệp hay tổ chức, các hoạt động thương mại nhỏ lẻ có phần “lạc hậu” trước yêu cầu của nền kinh tế thị trường. Tuy nhiên, do số lượng người lao động có thu nhập thấp ở Việt Nam còn nhiều, họ vẫn duy trì những hoạt động này để mưu sinh, đồng thời bảo tồn nét mộc mạc, giản dị trong đời sống người dân.
Mặc dù các cá nhân hoạt động trong ngành nghề không cần đăng ký kinh doanh nhưng vẫn phải tuân thủ pháp luật và chịu sự quản lý của cơ quan nhà nước. Nếu mở rộng hoạt động hoặc chuyển sang ngành nghề khác, cần thực hiện thủ tục đăng ký kinh doanh theo quy định.
Xem thêm: Giấy phép kinh doanh có vay ngân hàng được không?
3. Đối tượng nào không cần đăng ký kinh doanh?
Hộ gia đình sản xuất nông, lâm, ngư nghiệp, làm muối; Những người bán hàng rong, quà vặt, buôn chuyến, kinh doanh lưu động, kinh doanh thời vụ, làm dịch vụ có thu nhập thấp không cần đăng ký kinh doanh, trừ trường hợp kinh doanh các ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện.
Căn cứ theo khoản 2 Điều 66 Nghị định 78/2015/NĐ-CP quy định như sau:
Điều 66. Hộ kinh doanh
…
2. Hộ gia đình sản xuất nông, lâm, ngư nghiệp, làm muối và những người bán hàng rong, quà vặt, buôn chuyến, kinh doanh lưu động, làm dịch vụ có thu nhập thấp không phải đăng ký, trừ trường hợp kinh doanh các ngành, nghề có điều kiện, Ủy ban nhân dân tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương quy định mức thu nhập thấp áp dụng trên phạm vi địa phương.
Bên cạnh đó khoản 2 Điều 79 Nghị định 01/2021/NĐ-CP cũng quy định hộ gia đình sản xuất nông, lâm, ngư nghiệp, làm muối, cùng những người bán hàng rong, quà vặt, buôn chuyến, kinh doanh lưu động và thời vụ có thu nhập thấp không cần đăng ký hộ kinh doanh, trừ khi hoạt động trong ngành nghề đầu tư có điều kiện. Mức thu nhập thấp sẽ do Ủy ban nhân dân tỉnh, thành phố quy định.
Như vậy theo những quy định trên thì những đối tượng không phải đăng ký kinh doanh gồm có:
- Hộ gia đình sản xuất nông, lâm, ngư nghiệp, làm muối.
- Những người bán hàng rong, quà vặt, buôn chuyến, kinh doanh lưu động, thời vụ với thu nhập thấp không cần đăng ký hộ kinh doanh, trừ khi tham gia ngành nghề đầu tư có điều kiện.
- Những cá nhân cung cấp dịch vụ với mức thu nhập thấp trong phạm vi địa phương sẽ áp dụng theo quy định của Ủy ban nhân dân tỉnh hoặc thành phố trực thuộc Trung ương
Xem thêm: Quy định về giấy phép kinh doanh
Xem thêm: Vốn kinh doanh trong giấy phép kinh doanh là bao nhiêu?
4. Cá nhân được phép hoạt động thương mại ở đâu?
Cá nhân được phép hoạt động thương mại trong các ngành nghề, tại các địa bàn, dưới các hình thức và theo các phương thức mà pháp luật không cấm. Nhà nước bảo vệ quyền hoạt động thương mại hợp pháp của thương nhân.
Theo Điều 6 Nghị định 39/2007/NĐ-CP, cá nhân hoạt động thương mại phải tuân thủ quy định về địa điểm kinh doanh. Cấm cá nhân thực hiện hoạt động thương mại tại các khu vực sau:
- Khu di tích lịch sử, văn hóa đã được xếp hạng và các danh lam thắng cảnh.
- Khu vực cơ quan nhà nước, cơ quan ngoại giao và tổ chức quốc tế.
- Vành đai an toàn của kho đạn, nhà máy sản xuất đạn và doanh trại quân đội.
- Khu vực cảng hàng không, cảng biển, cửa khẩu, sân ga, bến tàu, bến xe, bến phà, bến đò và trên phương tiện vận chuyển.
- Khu vực trường học, bệnh viện, cơ sở tôn giáo và tín ngưỡng.
- Nơi dừng, đỗ của phương tiện giao thông đang lưu thông trên đường bộ và đường thủy.
- Phần đường bộ gồm lối ra vào chung cư, ngõ hẻm, vỉa hè, lòng đường, lề đường đô thị, đường huyện, tỉnh, quốc lộ, trừ những khu vực được cơ quan có thẩm quyền quy hoạch cho hoạt động thương mại.
- Các tuyến đường và khu vực do Ủy ban nhân dân tỉnh hoặc cơ quan ủy quyền quy định và có biển cấm hoạt động thương mại.
- Khu vực thuộc quyền sử dụng của tổ chức hoặc cá nhân khác mà không có sự đồng ý hoặc có biển cấm hoạt động thương mại.
Như vậy cá nhân có quyền hoạt động thương mại trong các ngành nghề, tại các địa bàn, dưới các hình thức và theo các phương thức mà pháp luật không cấm theo Điều 6 Nghị định 39/2007/NĐ-CP. Nhà nước bảo vệ quyền hoạt động thương mại hợp pháp của thương nhân.
5. Các hành vi nghiêm cấm cá nhân hoạt động thương mại
Các hoạt động sau bị nghiêm cấm hoạt động thương mại đối với cá nhân như sau:
- Cấm nghiêm ngặt việc cá nhân chiếm dụng trái phép không gian để thực hiện hoạt động thương mại, cũng như tự ý xây dựng hoặc lắp đặt cơ sở vật chất.
- Việc trưng bày hàng hóa trên đường giao thông, nơi công cộng, hoặc các lối ra vào, lối thoát hiểm gây cản trở giao thông và ảnh hưởng đến mỹ quan cũng bị cấm.
- Nếu hoạt động thương mại diễn ra tại khu vực đã được quy hoạch hoặc cho phép tạm thời, cá nhân phải tuân thủ quy định và bảo đảm thực hiện đúng theo quy hoạch.
- Ngoài ra, cá nhân cũng phải chấp hành yêu cầu di chuyển hàng hóa từ người thi hành công vụ khi cần thiết, đồng thời phải đảm bảo không gây cản trở giao thông trong các trường hợp khẩn cấp hoặc liên quan đến an ninh xã hội.
Bài viết trên AZTAX đã điểm qua một số ngành nghề không cần đăng ký kinh doanh. Dù không yêu cầu đăng ký, các hoạt động này vẫn cần tuân thủ các quy định pháp luật khác để tránh vi phạm và đảm bảo tính hợp pháp. Hy vọng những nội dung trên có thể giúp bạn hiểu rõ được vấn đề này. Nếu còn thắc mắc, về các ngành nghề không phải đăng ký kinh doanh hãy liên hệ đến HOTLINE: 0932.383.089 để được tư vấn miễn phí nhé.
6. Câu hỏi thường gặp
6.1 Kinh doanh ngành nghề nào không phải đăng ký kinh doanh?
Theo Khoản 2 Điều 79 Nghị định 01/2021/NĐ-CP, người kinh doanh các ngành nghề sau không phải đăng ký kinh doanh: Hộ gia đình sản xuất nông, lâm, ngư nghiệp, làm muối; Người bán hàng rong, quà vặt; những người kinh doanh lưu động, người kinh doanh thời vụ, người làm dịch vụ có thu nhập thấp.
6.2 Trường hợp nào cần đăng ký kinh doanh?
Những trường hợp bắt buộc hay không bắt buộc đăng ký kinh doanh hiện nay luật không có quy định cụ thể, do đó nếu như bạn có địa điểm kinh doanh cố định nên tiến hành đăng ký hộ kinh doanh cá thể.
Còn đối với những ngành nghề đăng ký kinh doanh có điều kiện bạn sẽ bắt buộc phải thực hiện thủ tục thành lập hộ kinh doanh cá thể.
Vì sao cần đăng ký kinh doanh?
Đăng ký kinh doanh mang lại nhiều lợi ích thiết thực, quan trọng nhất là tạo cơ sở cho sự ra đời của một tổ chức hợp pháp, được nhà nước bảo hộ kinh doanh. Khi thực hiện đăng ký, doanh nghiệp sẽ được hưởng các quyền và lợi ích hợp pháp theo quy định pháp luật.
6.3 Mức xử phạt đối với hộ kinh doanh không đăng ký kinh doanh khi bắt buộc phải đăng ký
Theo Điều 62, Khoản 1 Nghị định 122/2021/NĐ-CP, hộ kinh doanh sẽ bị phạt từ 5.000.000 đồng đến 10.000.000 đồng nếu không thực hiện đăng ký thành lập khi pháp luật yêu cầu.
- Ngoài ra, mức phạt trên cũng áp dụng đối với các hành vi sau:
- Cá nhân hoặc thành viên hộ gia đình đăng ký nhiều hơn một hộ kinh doanh.
- Thành lập hộ kinh doanh dù không có quyền theo quy định.
- Không cập nhật thay đổi nội dung Giấy chứng nhận đăng ký hộ kinh doanh trong vòng 10 ngày kể từ khi có sự thay đổi.
Lưu ý: Mức phạt này áp dụng cho cá nhân. Đối với tổ chức, mức phạt sẽ gấp đôi mức phạt đối với cá nhân (theo Khoản 2 Điều 4 Nghị định 122/2021/NĐ-CP).
6.4 Mức thu nhập thấp không phải đăng ký kinh doanh?
Mức thu nhập thấp không phải đăng ký kinh doanh thường được quy định bởi Ủy ban nhân dân cấp tỉnh hoặc thành phố trực thuộc Trung ương. Các cá nhân có thu nhập thấp từ hoạt động kinh doanh như sản xuất nông, lâm, ngư nghiệp, buôn bán nhỏ lẻ, dịch vụ vặt, hoặc kinh doanh lưu động không cần đăng ký hộ kinh doanh, trừ khi họ tham gia vào các ngành nghề có điều kiện. Mức thu nhập cụ thể này có thể khác nhau tùy theo từng địa phương.
6.5 Buôn chuyến có cần đăng ký kinh doanh không?
Không. Buôn chuyến có thể không đăng ký kinh doanh. Buôn chuyến, hay còn gọi là kinh doanh hàng hóa không có nguồn gốc rõ ràng, không thuộc danh mục các ngành nghề yêu cầu đăng ký kinh doanh. Tuy nhiên, những trường hợp không cần đăng ký kinh doanh vẫn có thể vi phạm pháp luật nếu không tuân thủ các quy định về xuất nhập khẩu, thuế hoặc kinh doanh hàng hóa không rõ nguồn gốc. Do đó, để tránh rủi ro pháp lý, người tham gia buôn chuyến cần hiểu rõ các quy định liên quan.
Xem thêm: Dịch vụ đăng ký giấy phép kinh doanh
Xem thêm: Dịch vụ thành lập công ty TP.HCM
