Lương tháng 13 có bắt buộc không là câu hỏi được nhiều người lao động và doanh nghiệp quan tâm vào dịp cuối năm. Việc nắm rõ quy định pháp luật giúp người lao động xác định đúng quyền lợi của mình, đồng thời hỗ trợ doanh nghiệp vừa và nhỏ xây dựng chính sách lương thưởng phù hợp và hạn chế rủi ro pháp lý. Bài viết sau của AZTAX cung cấp thông tin pháp lý trọng tâm, giúp từng nhóm đối tượng hiểu và áp dụng đúng quy định hiện hành.
1. Lương tháng 13 có bắt buộc không?
Không. Lương tháng 13 không bắt buộc theo quy định pháp luật lao động theo Điều 104 Bộ luật Lao động 2019, trừ trường hợp doanh nghiệp đã cam kết chi trả trong hợp đồng lao động, thỏa ước lao động tập thể hoặc quy chế thưởng đã ban hành hợp pháp.
Từ các căn cứ nêu trên có thể khẳng định rằng pháp luật lao động hiện hành không quy định doanh nghiệp bắt buộc phải trả lương tháng 13 cho người lao động. Việc có chi trả hay không phụ thuộc vào chính sách của từng doanh nghiệp và các thỏa thuận cụ thể giữa người sử dụng lao động và người lao động.
Nói cách khác, nếu doanh nghiệp không có quy định, thỏa thuận hoặc cam kết nào về lương tháng 13 thì người lao động không có căn cứ pháp lý để yêu cầu doanh nghiệp phải chi trả khoản tiền này.
Xem thêm: Lương tháng 13 hạch toán vào năm nào?
Xem thêm: Lương tháng 13 có tính thuế TNCN không?
2. Trường hợp doanh nghiệp phải trả lương tháng 13
Mặc dù lương tháng 13 không bắt buộc theo quy định chung, nhưng trong một số trường hợp cụ thể, doanh nghiệp vẫn có nghĩa vụ chi trả khoản tiền này.
2.1 Có quy định trong hợp đồng lao động
Nếu trong hợp đồng lao động đã ký kết có điều khoản ghi nhận việc chi trả lương tháng 13 hoặc tiền thưởng cuối năm với điều kiện và mức hưởng cụ thể, thì đây được xem là nghĩa vụ ràng buộc pháp lý đối với doanh nghiệp. Khi đó, doanh nghiệp phải thực hiện đúng cam kết đã thỏa thuận với người lao động.
2.2 Có quy định trong thỏa ước lao động tập thể
Trường hợp thỏa ước lao động tập thể của doanh nghiệp hoặc ngành nghề có quy định về việc chi trả lương tháng 13, thì doanh nghiệp có trách nhiệm thực hiện theo nội dung của thỏa ước đã được ký kết và đăng ký theo quy định pháp luật.
2.3 Có quy chế thưởng được ban hành hợp pháp
Theo Điều 104 Bộ luật Lao động 2019, doanh nghiệp có quyền ban hành quy chế thưởng và công bố công khai tại nơi làm việc. Nếu quy chế thưởng có nội dung quy định cụ thể về lương tháng 13 và người lao động đáp ứng đủ điều kiện hưởng, thì doanh nghiệp phải chi trả theo quy chế đã ban hành.
3. Cách tính lương tháng 13 được áp dụng phổ biến tại doanh nghiệp
Căn cứ Điều 104 Bộ luật Lao động 2019, pháp luật không quy định bắt buộc doanh nghiệp phải trả lương tháng 13 cũng như không ấn định mức hưởng cụ thể. Việc chi trả và cách tính lương tháng 13 do doanh nghiệp chủ động quyết định và thể hiện trong quy chế thưởng, hợp đồng lao động hoặc thỏa ước lao động tập thể đã được công bố công khai.
Lưu ý: Các cách tính lương tháng 13 dưới đây chỉ mang tính tham khảo theo thực tiễn áp dụng tại doanh nghiệp, không phải quy định bắt buộc của pháp luật và chỉ được thực hiện khi doanh nghiệp có chính sách hoặc thỏa thuận chi trả cụ thể.
Trên thực tế, doanh nghiệp thường áp dụng một trong hai phương pháp tính lương tháng 13 dưới đây:
Cách 1: Tính lương tháng 13 theo mức lương tháng 12
Theo phương pháp này, lương tháng 13 được xác định bằng đúng mức lương của tháng 12 liền kề trước thời điểm chi trả. Cách tính này thường được doanh nghiệp lựa chọn nhằm bảo đảm quyền lợi cao hơn cho người lao động, đặc biệt trong trường hợp có điều chỉnh tăng lương vào cuối năm.
Công thức áp dụng:
Mức lương tháng 13 = Mức lương tháng 12
Ví dụ: Người lao động làm việc liên tục trong năm, có mức lương 10 triệu đồng/tháng và được điều chỉnh tăng lên 12 triệu đồng từ tháng 12. Khi áp dụng cách tính này, lương tháng 13 được xác định là 12 triệu đồng.
Cách 2: Tính lương tháng 13 theo tiền lương bình quân
Phương pháp này căn cứ vào mức tiền lương bình quân trong năm hoặc trong thời gian người lao động thực tế làm việc tại doanh nghiệp.
Đối với người lao động làm đủ 12 tháng trong năm:
Mức lương tháng 13 = Tổng tiền lương thực nhận trong 12 tháng / 12
Ví dụ: Người lao động có mức lương 10 triệu đồng/tháng trong 10 tháng đầu năm và 12 triệu đồng/tháng trong 2 tháng cuối năm. Lương tháng 13 được tính bằng bình quân tiền lương của 12 tháng làm việc.
Đối với người lao động làm chưa đủ 12 tháng:
Mức lương tháng 13 = (Thời gian làm việc thực tế trong năm / 12) × Mức tiền lương bình quân theo thời gian làm việc
Ví dụ: Người lao động bắt đầu làm việc từ tháng 5 và làm đến hết tháng 12, tương ứng 7 tháng làm việc với mức lương 8 triệu đồng/tháng. Lương tháng 13 được tính trên cơ sở tỷ lệ thời gian làm việc thực tế trong năm.
4. Lương tháng 13 có đóng BHXH, thuế TNCN không?
Để người lao động và doanh nghiệp dễ nắm bắt nghĩa vụ liên quan, nội dung dưới đây được trình bày theo thứ tự nghĩa vụ không phát sinh trước (BHXH), sau đó đến nghĩa vụ phát sinh (thuế TNCN).
4.1 Bảo hiểm xã hội
Không. Theo hướng dẫn của cơ quan bảo hiểm xã hội, tiền thưởng không mang tính thường xuyên, trong đó có lương tháng 13, không phải là khoản thu nhập làm căn cứ đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc. Vì vậy, doanh nghiệp không phải trích đóng bảo hiểm xã hội trên khoản tiền này.
4.2 Thuế thu nhập cá nhân
Có. Theo Thông tư 111/2013/TT-BTC, tiền lương tháng 13 được xác định là thu nhập từ tiền lương, tiền công và thuộc diện chịu thuế thu nhập cá nhân. Thời điểm xác định thu nhập chịu thuế là thời điểm doanh nghiệp thực tế chi trả khoản tiền này cho người lao động.
Do đó, khi chi trả lương tháng 13, doanh nghiệp có trách nhiệm khấu trừ thuế thu nhập cá nhân theo đúng quy định và kê khai vào kỳ tính thuế tương ứng.
4.3 Hạch toán chi phí tại doanh nghiệp
Đối với doanh nghiệp, lương tháng 13 được xem là chi phí tiền lương, tiền thưởng cho người lao động. Việc hạch toán chi phí này cần căn cứ vào thời điểm chi trả thực tế và quy định của pháp luật về thuế thu nhập doanh nghiệp. Doanh nghiệp cần lưu ý việc ghi nhận chi phí đúng kỳ để phục vụ công tác quyết toán thuế.
5. Quyền lợi và hướng xử lý khi phát sinh tranh chấp
Trong trường hợp người lao động cho rằng doanh nghiệp không thực hiện đúng thỏa thuận về lương tháng 13, người lao động có thể thực hiện các bước sau:
Bước 1: Kiểm tra lại hợp đồng lao động, thỏa ước lao động tập thể và quy chế thưởng của doanh nghiệp để xác định căn cứ pháp lý.
Bước 2: Trao đổi trực tiếp với người sử dụng lao động hoặc bộ phận nhân sự để làm rõ quyền lợi và nghĩa vụ của các bên.
Bước 3: Trường hợp không đạt được thỏa thuận, người lao động có thể gửi đơn khiếu nại đến cơ quan quản lý lao động cấp quận, huyện hoặc khởi kiện theo trình tự giải quyết tranh chấp lao động quy định tại Bộ luật Lao động.
6. Lưu ý cho doanh nghiệp vừa và nhỏ
Đối với doanh nghiệp vừa và nhỏ, việc xây dựng chính sách lương thưởng rõ ràng, minh bạch có ý nghĩa quan trọng trong việc ổn định quan hệ lao động. Doanh nghiệp cần cân nhắc khả năng tài chính, đồng thời thể hiện đầy đủ nội dung về tiền thưởng trong hợp đồng lao động hoặc quy chế nội bộ nhằm tránh hiểu nhầm và tranh chấp phát sinh.
7. Căn cứ pháp lý liên quan đến lương tháng 13
Để xác định lương tháng 13 có bắt buộc không, cần đối chiếu với các văn bản pháp luật sau:
(1) Bộ luật Lao động 2019
Điều 104 Bộ luật Lao động 2019 quy định về tiền thưởng, trong đó nêu rõ việc thưởng do người sử dụng lao động quyết định và phải được công bố công khai tại nơi làm việc. Quy định này không đặt ra nghĩa vụ bắt buộc doanh nghiệp phải chi trả lương tháng 13 cho người lao động trong mọi trường hợp.
(2) Nghị định hướng dẫn thi hành Bộ luật Lao động
Nghị định 145/2020/NĐ-CP hướng dẫn thi hành một số điều của Bộ luật Lao động về điều kiện lao động và quan hệ lao động, trong đó làm rõ cơ chế xây dựng và công bố quy chế thưởng tại doanh nghiệp. Nghị định này tiếp tục khẳng định tiền thưởng là chính sách do doanh nghiệp quyết định trên cơ sở thỏa thuận và quy chế nội bộ.
(3) Thông tư về thuế thu nhập cá nhân
Thông tư 111/2013/TT-BTC của Bộ Tài chính hướng dẫn thực hiện Luật Thuế thu nhập cá nhân và các văn bản sửa đổi, bổ sung quy định tiền thưởng, tiền lương tháng 13 là thu nhập chịu thuế thu nhập cá nhân khi chi trả cho người lao động.
(4) Hướng dẫn của cơ quan nhà nước
Theo các hướng dẫn được công bố trên website của Bảo hiểm xã hội Việt Nam và Bộ Lao động – Thương binh và Xã hội, tiền thưởng, trong đó có lương tháng 13, thường không được tính là căn cứ để đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc.
8. Câu hỏi thường gặp về lương tháng 13
Câu 1: Người lao động làm chưa đủ 12 tháng có được nhận lương tháng 13 không?
Pháp luật không quy định bắt buộc doanh nghiệp phải chi trả lương tháng 13 theo đủ 12 tháng làm việc. Việc người lao động làm chưa đủ 12 tháng có được nhận hay không phụ thuộc vào thỏa thuận trong hợp đồng lao động, thỏa ước lao động tập thể hoặc quy chế thưởng của doanh nghiệp.
Câu 2: Doanh nghiệp khó khăn tài chính có được không trả lương tháng 13 không?
Trong trường hợp không có cam kết hoặc quy định bắt buộc về lương tháng 13, doanh nghiệp có quyền quyết định không chi trả khoản tiền này. Tuy nhiên, nếu lương tháng 13 đã được ghi nhận trong hợp đồng hoặc quy chế thưởng thì doanh nghiệp vẫn phải thực hiện theo thỏa thuận đã công bố.
Câu 3: Lương tháng 13 có phải đóng bảo hiểm xã hội không?
Theo hướng dẫn của cơ quan bảo hiểm xã hội, lương tháng 13 mang tính chất tiền thưởng và không phải là khoản thu nhập làm căn cứ đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc.
Câu 4: Lương tháng 13 có tính thuế thu nhập cá nhân không?
Lương tháng 13 là thu nhập từ tiền lương, tiền công và thuộc diện chịu thuế thu nhập cá nhân theo quy định của Thông tư 111/2013/TT-BTC.
Kết luận
Mong rằng bài viết của AZTAX có thể giải đáp thắc mắc “lương tháng 13 có bắt buộc không” cho người người lao động và doanh nghiệp. Theo quy định pháp luật hiện hành, lương tháng 13 không phải là khoản doanh nghiệp bắt buộc phải chi trả, trừ trường hợp đã có thỏa thuận hoặc quy định cụ thể trong hợp đồng lao động, thỏa ước lao động tập thể hoặc quy chế thưởng. Với kinh nghiệm đồng hành cùng nhiều doanh nghiệp và người lao động, AZTAX luôn sẵn sàng hỗ trợ rà soát chính sách tiền lương, thưởng, bảo đảm tuân thủ pháp luật và hạn chế rủi ro tranh chấp. Liên hệ với chúng tôi qua HOTLINE: 0932.383.089 để được tư vấn, hỗ trợ chi tiết.
Các bài viết liên quan:
