Các khoản giảm trừ thuế TNCN là những khoản được phép khấu trừ khi xác định thu nhập chịu thuế, bao gồm giảm trừ gia cảnh, các khoản đóng bảo hiểm bắt buộc và những chi phí được pháp luật cho phép. Việc hiểu rõ điều kiện áp dụng, mức giảm và chứng từ kèm theo sẽ giúp người nộp thuế tối ưu nghĩa vụ, tránh sai sót khi kê khai và quyết toán. Trong bài viết này, AZTAX sẽ cung cấp thông tin chi tiết về các khoản giảm trừ thuế thu nhập cá nhân, điều kiện áp dụng và những lưu ý quan trọng, mời các bạn tìm hiểu nhé!
1. Cơ sở pháp lý để xác định các khoản giảm trừ thuế TNCN
Trong hệ thống thuế của mỗi quốc gia, thuế thu nhập cá nhân luôn là một trong những khoản thu quan trọng. Việc nắm rõ các cơ sở pháp lý này không chỉ giúp cá nhân thực hiện nghĩa vụ thuế một cách đúng đắn mà còn hỗ trợ cơ quan thuế trong công tác quản lý và thu thuế hiệu quả.
Để xác định các khoản giảm trừ thuế TNCN, doanh nghiệp cần tuân thủ các quy định pháp luật sau:
- Thông tư 111/2013/TT-BTC
- Thông tư 92/2015/TT-BTC
- Nghị quyết 954/2020/UBTVQH14
Dựa trên các quy định về miễn giảm thuế thu nhập cá nhân trong các thông tư, nghị quyết trên, thuế TNCN được giảm trừ theo ba nhóm chính:
- Giảm trừ gia cảnh, bao gồm giảm trừ cho chính người nộp thuế và người phụ thuộc.
- Giảm trừ từ các khoản đóng bảo hiểm và Quỹ hưu trí tự nguyện.
- Giảm trừ đối với các khoản đóng góp từ thiện, nhân đạo, khuyến học.
2. Các khoản giảm trừ thuế TNCN
Để giảm bớt gánh nặng tài chính, hệ thống thuế thu nhập cá nhân đã quy định các khoản giảm trừ thuế thu nhập cá nhân hợp lý, giúp người nộp thuế nhận được các lợi ích từ chính sách hỗ trợ của nhà nước. Các khoản giảm trừ thuế TNCN không chỉ giúp giảm bớt số thuế phải nộp mà còn phản ánh tính nhân văn trong việc cân nhắc đến hoàn cảnh sống của người nộp thuế.
2.1 Giảm trừ gia cảnh
Giảm trừ gia cảnh là khoản tiền được trừ trực tiếp vào thu nhập chịu thuế của cá nhân cư trú trước khi tính thuế TNCN, nhằm đảm bảo nghĩa vụ thuế phù hợp với hoàn cảnh thực tế của người nộp thuế.
Mức giảm trừ gia cảnh hiện hành
- Đối với bản thân người nộp thuế: 15,5 triệu đồng/tháng (tương đương 186 triệu đồng/năm).
- Đối với mỗi người phụ thuộc: 6,2 triệu đồng/tháng/người.
Nguyên tắc áp dụng giảm trừ gia cảnh
Giảm trừ cho bản thân người nộp thuế
- Trường hợp cá nhân có nhiều nguồn thu nhập từ tiền lương, tiền công, thì tại cùng một thời điểm chỉ được lựa chọn giảm trừ bản thân tại một nơi duy nhất.
- Người nước ngoài là cá nhân cư trú tại Việt Nam được tính giảm trừ cho bản thân:
- Từ tháng 01 của năm tính thuế; hoặc
- Từ tháng đầu tiên có mặt tại Việt Nam (đối với lần đầu đến Việt Nam),
- Cho đến tháng kết thúc hợp đồng lao động và rời Việt Nam trong năm (tính đủ theo tháng).
Trường hợp quyết toán thuế: Nếu trong năm cá nhân chưa được giảm trừ đủ 12 tháng thì khi quyết toán thuế được tính bù đủ số tháng theo quy định.
Giảm trừ đối với người phụ thuộc
Người phụ thuộc bao gồm:
- Con (con ruột, con nuôi hợp pháp, con riêng của vợ/chồng, con ngoài giá thú), cụ thể:
- Con dưới 18 tuổi.
- Con từ 18 tuổi trở lên bị khuyết tật, không có khả năng lao động.
- Con từ 18 tuổi trở lên đang theo học tại Việt Nam hoặc nước ngoài (đại học, cao đẳng, trung cấp, dạy nghề, phổ thông) không có thu nhập hoặc thu nhập bình quân ≤ 1.000.000 đồng/tháng.
- Các đối tượng khác:
- Vợ/chồng; cha mẹ ruột; cha mẹ vợ/chồng; cha dượng, mẹ kế; cha mẹ nuôi hợp pháp.
- Cá nhân khác không nơi nương tựa mà người nộp thuế trực tiếp nuôi dưỡng (anh, chị, em ruột; ông bà; cô, dì, chú, bác; cháu ruột…).
Điều kiện về thu nhập của người phụ thuộc:
Trong độ tuổi lao động: Phải đồng thời bị khuyết tật, không có khả năng lao động và không có thu nhập hoặc thu nhập ≤ 1.000.000 đồng/tháng.
Ngoài độ tuổi lao động: Không có thu nhập hoặc thu nhập bình quân tháng ≤ 1.000.000 đồng.
Lưu ý quan trọng:
- Cá nhân phải có mã số thuế mới được đăng ký và tính giảm trừ người phụ thuộc.
- Người phụ thuộc chỉ được tính giảm trừ cho một người nộp thuế duy nhất trong cùng năm.
- Nếu chưa đăng ký trong năm, cá nhân vẫn được tính giảm trừ khi quyết toán thuế (trừ trường hợp người phụ thuộc khác không nơi nương tựa – phải đăng ký chậm nhất 31/12 của năm tính thuế).
2.2 Giảm trừ đối với các khoản bảo hiểm và quỹ hưu trí tự nguyện
Các khoản bảo hiểm được giảm trừ
Bao gồm:
- Bảo hiểm xã hội
- Bảo hiểm y tế
- Bảo hiểm thất nghiệp
- Bảo hiểm trách nhiệm nghề nghiệp bắt buộc (đối với ngành nghề có quy định)
Quỹ hưu trí tự nguyện, bảo hiểm hưu trí tự nguyện
- Được trừ theo số thực tế đóng, nhưng tối đa không quá 1.000.000 đồng/tháng/người.
- Mức này bao gồm cả:
- Khoản do người lao động tự đóng;
- Khoản do người sử dụng lao động đóng thay (nếu có).
- Áp dụng kể cả khi tham gia nhiều quỹ hưu trí.
Chứng từ hợp lệ: Là bản chụp chứng từ nộp tiền do quỹ hưu trí hoặc doanh nghiệp bảo hiểm phát hành.
Trường hợp đóng bảo hiểm ở nước ngoài
- Người nước ngoài cư trú tại Việt Nam hoặc người Việt Nam làm việc ở nước ngoài, nếu đã đóng các khoản bảo hiểm bắt buộc theo quy định của quốc gia sở tại, thì được trừ các khoản này khi tính thuế TNCN tại Việt Nam.
- Nếu có chứng từ hợp lệ, được tạm giảm trừ trong năm; nếu chưa có, được giảm trừ khi quyết toán thuế.
Nguyên tắc chung
- Khoản bảo hiểm, hưu trí phát sinh năm nào thì chỉ được giảm trừ trong năm đó.
- Chứng từ chứng minh có thể là:
- Biên lai thu của tổ chức bảo hiểm; hoặc
- Xác nhận của đơn vị trả thu nhập trong trường hợp nộp thay.
2.3 Giảm trừ đối với các khoản đóng góp từ thiện, nhân đạo, khuyến học
Các khoản đóng góp này được trừ vào thu nhập chịu thuế từ tiền lương, tiền công của cá nhân cư trú trước khi tính thuế, bao gồm:
Đóng góp cho cơ sở bảo trợ xã hội
- Tổ chức, cơ sở chăm sóc trẻ em có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn;
- Cơ sở nuôi dưỡng người khuyết tật, người già không nơi nương tựa.
- Phải được thành lập và hoạt động hợp pháp.
Chứng từ: Phiếu thu hợp lệ của tổ chức tiếp nhận.
Đóng góp cho các quỹ
- Quỹ từ thiện, quỹ nhân đạo, quỹ khuyến học hoạt động không vì mục tiêu lợi nhuận.
- Do Trung ương hoặc tỉnh/thành lập theo quy định pháp luật.
Chứng từ: Phiếu thu hợp pháp do quỹ phát hành.
Lưu ý khi áp dụng
- Khoản đóng góp phát sinh năm nào thì chỉ được giảm trừ trong năm đó.
- Không được chuyển phần chưa giảm trừ hết sang các năm tiếp theo.
- Tổng mức giảm trừ không vượt quá thu nhập tính thuế từ tiền lương, tiền công của năm phát sinh khoản đóng góp.
Xem thêm: Hồ sơ, thủ tục làm miễn giảm thuế thu nhập cá nhân
3. Các khoản thu nhập được miễn thuế TNCN
Thuế thu nhập cá nhân là một phần quan trọng trong hệ thống thuế của mỗi quốc gia, tuy nhiên không phải tất cả các khoản thu nhập đều phải chịu thuế. Để đảm bảo tính công bằng và tạo điều kiện cho các cá nhân có thu nhập thấp hoặc các trường hợp đặc biệt, pháp luật đã quy định một số khoản thu nhập được miễn thuế.
Dưới đây là các khoản được miễn thuế TNCN theo các quy định pháp lý hiện hành:
- Thu nhập từ chuyển nhượng bất động sản: Các khoản thu nhập từ việc bán, chuyển nhượng bất động sản sẽ được miễn thuế nếu người chuyển nhượng không bán quá nhiều tài sản trong năm và đáp ứng các điều kiện theo quy định pháp luật.
- Thu nhập từ chuyển nhượng nhà ở, đất ở duy nhất: Nếu một cá nhân chỉ sở hữu và sử dụng duy nhất một căn nhà hoặc mảnh đất để ở, thì thu nhập từ việc bán tài sản đó sẽ không phải chịu thuế thu nhập cá nhân.
- Thu nhập từ quyền sử dụng đất do Nhà nước cấp: Các khoản thu nhập từ việc sử dụng đất được cấp bởi Nhà nước mà không phải chuyển nhượng hoặc cho thuê cũng sẽ không bị đánh thuế.
- Thu nhập từ thừa kế tài sản: Khi một cá nhân nhận tài sản thừa kế từ người khác, những khoản thu nhập từ việc thừa kế này sẽ được miễn thuế TNCN.
- Thu nhập từ sản xuất nông, lâm, ngư nghiệp: Các khoản thu nhập có được từ việc lao động trong ngành nông, lâm, ngư nghiệp đều được miễn thuế, khuyến khích phát triển các ngành nghề này.
- Thu nhập từ chuyển đổi đất nông nghiệp: Những khoản thu nhập từ việc chuyển đổi mục đích sử dụng đất nông nghiệp, khi đáp ứng đủ các yêu cầu pháp lý, sẽ không phải chịu thuế thu nhập cá nhân.
- Thu nhập từ lãi tiền gửi tại tổ chức tín dụng hoặc hợp đồng bảo hiểm nhân thọ: Thu nhập từ các khoản lãi ngân hàng hoặc từ các hợp đồng bảo hiểm nhân thọ sẽ không bị đánh thuế.
- Thu nhập từ kiều hối: Kiều hối, tức là tiền gửi từ người Việt Nam ở nước ngoài, sẽ không phải chịu thuế thu nhập cá nhân.
- Khoản tiền lương làm việc ban đêm, làm thêm giờ: Các khoản lương trả cho việc làm vào ban đêm, làm thêm giờ, nếu cao hơn so với mức lương làm việc ban ngày, sẽ được miễn thuế.
- Khoản tiền lương hưu: Thu nhập từ lương hưu, theo các quy định của pháp luật, được miễn thuế thu nhập cá nhân.
- Học bổng: Các khoản học bổng mà cá nhân nhận được, dù là học bổng trong nước hay quốc tế, đều được miễn thuế thu nhập cá nhân.
- Thu nhập từ bồi thường theo quy định pháp luật: Các khoản tiền bồi thường từ các vụ kiện tụng hoặc các bồi thường theo pháp luật sẽ không bị đánh thuế thu nhập cá nhân.
- Thu nhập từ quỹ từ thiện: Các khoản thu nhập cá nhân nhận được từ các quỹ từ thiện hợp pháp sẽ được miễn thuế, giúp khuyến khích những hành động thiện nguyện.
- Thu nhập từ viện trợ nhân đạo quốc tế: Thu nhập nhận được từ các tổ chức nhân đạo quốc tế sẽ không phải chịu thuế thu nhập cá nhân.
- Thu nhập của thuyền viên: Thu nhập của những người làm việc trên tàu biển, đặc biệt là thuyền viên, không phải chịu thuế thu nhập cá nhân.
- Thu nhập của chủ tàu, người sử dụng tàu, người làm việc trên tàu: Các khoản thu nhập liên quan đến việc sở hữu, sử dụng và làm việc trên tàu sẽ được miễn thuế, hỗ trợ ngành vận tải biển phát triển.
Việc miễn thuế cho các khoản thu nhập nêu trên không chỉ giúp giảm bớt gánh nặng tài chính cho người dân, mà còn phản ánh sự linh hoạt của hệ thống thuế trong việc khuyến khích các hoạt động có lợi cho xã hội và nền kinh tế. Các cá nhân cần nắm vững các quy định miễn thuế này để thực hiện đúng nghĩa vụ thuế và hưởng lợi từ các ưu đãi thuế khi cần thiết.
4. Lưu ý quan trọng khi tính thuế TNCN liên quan đến các khoản giảm trừ
Việc xác định đúng các khoản giảm trừ thuế thu nhập cá nhân là yếu tố thiết yếu để đảm bảo quyền lợi cho cá nhân. Dưới đây là những lưu ý quan trọng khi xác định các khoản giảm trừ thuế tncn.
Những điều cần lưu ý:
- Cập nhật thông tin mới nhất: Người nộp thuế cần nắm rõ các quy định pháp lý mới nhất về các khoản giảm trừ thuế TNCN để áp dụng đúng đắn.
- Giảm trừ chỉ áp dụng với thu nhập chịu thuế: các khoản giảm trừ thuế tncn chỉ áp dụng đối với phần thu nhập chịu thuế, và không có hiệu lực đối với thu nhập không chịu thuế.
- Một số trường hợp đặc biệt: Một số đối tượng hoặc tình huống đặc biệt có thể được hưởng thêm các khoản giảm trừ khác, tùy theo quy định pháp luật.
- Kê khai chính xác: Người nộp thuế phải kê khai đầy đủ và trung thực các khoản giảm trừ thuế TNCN để đảm bảo sự minh bạch và hợp pháp.
- Cung cấp chứng từ hợp lệ: Khi kê khai thuế, người nộp thuế có trách nhiệm cung cấp các hóa đơn, chứng từ hợp pháp để chứng minh các khoản giảm trừ thuế tncn.
Trên đây là những điểm cần lưu ý khi xác định các khoản được giảm trừ thuế thu nhập cá nhân. Tùy vào từng trường hợp, người nộp thuế có thể tự kê khai với cơ quan thuế hoặc ủy quyền cho đơn vị trả thu nhập hoặc cá nhân khác thực hiện kê khai thay.
5. Một số câu hỏi liên quan thường gặp
5.1 Người có nhiều nơi trả lương được giảm trừ gia cảnh như thế nào?
Người có nhiều nơi trả lương vẫn được hưởng giảm trừ gia cảnh, nhưng cần lưu ý:
- Tại cùng một thời điểm, người nộp thuế chỉ được đăng ký giảm trừ gia cảnh cho bản thân tại một nơi trả thu nhập.
- Người lao động tự lựa chọn doanh nghiệp chi trả chính để áp dụng giảm trừ gia cảnh trong tháng.
- Khi quyết toán thuế, nếu trong năm chưa được giảm trừ đủ 12 tháng thì được tính bù giảm trừ đủ 12 tháng cho bản thân (nếu đủ điều kiện).
- Người phụ thuộc cũng chỉ được tính giảm trừ một lần cho một người nộp thuế trong năm tính thuế.
Tóm lại, có nhiều nơi trả lương không làm mất quyền giảm trừ, nhưng không được giảm trừ trùng tại nhiều nơi cùng lúc.
5.2 Đóng quỹ hưu trí tự nguyện có được giảm trừ thuế TNCN không?
Người lao động tham gia quỹ hưu trí tự nguyện được giảm trừ thuế thu nhập cá nhân (TNCN). Cụ thể:
- Khoản đóng vào quỹ hưu trí tự nguyện hoặc bảo hiểm hưu trí tự nguyện sẽ được trừ vào thu nhập chịu thuế khi tính TNCN từ tiền lương, tiền công.
- Mức giảm trừ tối đa là 1 triệu đồng/tháng, bao gồm cả phần người lao động tự đóng và phần người sử dụng lao động đóng thay (nếu có).
- Để được giảm trừ, người nộp thuế phải có chứng từ hợp lệ do quỹ hưu trí hoặc doanh nghiệp bảo hiểm cấp.
- Khoản đóng phát sinh trong năm nào sẽ được giảm trừ cho năm đó, không được chuyển sang năm sau.
Việc tham gia quỹ hưu trí tự nguyện vừa giúp tích lũy lâu dài cho tương lai vừa giảm gánh nặng thuế TNCN cho người lao động.
5.3 Giảm trừ gia cảnh được tính theo tháng hay theo năm?
Giảm trừ gia cảnh được tính theo tháng, nhưng khi xác định tổng số tiền giảm trừ trong năm, người nộp thuế có thể tính lũy kế theo năm để xác định thu nhập chịu thuế TNCN từ tiền lương, tiền công.
Cụ thể:
- Đối với bản thân người nộp thuế: mức giảm trừ là 11 triệu đồng/tháng, tương ứng 132 triệu đồng/năm.
- Đối với mỗi người phụ thuộc: mức giảm trừ là 4,4 triệu đồng/tháng.
- Nếu cá nhân chưa giảm trừ đủ 12 tháng trong năm (ví dụ mới đăng ký giảm trừ giữa năm), khi quyết toán thuế cuối năm, vẫn được giảm trừ đủ 12 tháng cho bản thân và tính từ tháng đăng ký đối với người phụ thuộc.
Điều này giúp người lao động linh hoạt trong việc áp dụng giảm trừ gia cảnh theo thực tế phát sinh và đảm bảo tối ưu hóa số thuế phải nộp.
5.4 Thay đổi nơi làm việc trong năm có ảnh hưởng đến giảm trừ gia cảnh không?
Khi đổi nơi làm việc, giảm trừ gia cảnh vẫn được áp dụng. Người nộp thuế chọn giảm trừ cho bản thân tại một nơi làm việc mỗi tháng, còn giảm trừ cho người phụ thuộc tính từ tháng phát sinh nghĩa vụ nuôi dưỡng, tổng số giảm trừ sẽ được cộng dồn khi quyết toán thuế cuối năm.
Hy vọng bài viết này đã giúp bạn nắm rõ hơn về các khoản giảm trừ thuế TNCN và cách áp dụng chúng để tối ưu hóa số thuế phải nộp. Việc hiểu rõ và tận dụng các khoản giảm trừ khi tính thuế tncn không chỉ giúp bạn tiết kiệm chi phí mà còn đảm bảo bạn tuân thủ đúng quy định của pháp luật về thuế. Nếu bạn có thắc mắc nào về các khoản giảm trừ khi tính thuế tncn 2025 hoặc có nhu cầu sử dụng dịch vụ kế toán doanh nghiệp, hãy liên hệ với các chuyên gia thuế của AZTAX qua HOTLINE: 0932.383.089 để được hỗ trợ và giải đáp kịp thời!
