Có nên đóng bảo hiểm xã hội tự nguyện không là câu hỏi mà nhiều người lao động tự do, kinh doanh cá thể hay người không thuộc diện đóng BHXH bắt buộc đặc biệt quan tâm. Trong bối cảnh tuổi hưu và chi phí sinh hoạt ngày càng tăng, BHXH tự nguyện trở thành giải pháp giúp đảm bảo thu nhập ổn định khi về già. Cùng AZTAX tìm hiểu rõ về quyền lợi, mức đóng – hưởng và lợi ích dài hạn của việc tham gia BHXH tự nguyện để bảo vệ an toàn tài chính cho tương lai nhé!
1. Người lao động có nên đóng bảo hiểm xã hội tự nguyện không?
Có, người lao động nên tham gia bảo hiểm xã hội (BHXH) tự nguyện vì đây là chính sách an sinh bền vững giúp người lao động không thuộc diện bắt buộc vẫn có cơ hội tích lũy thời gian để hưởng lương hưu ổn định khi về già.
BHXH tự nguyện không chỉ đảm bảo nguồn thu nhập hằng tháng mà còn giúp bạn phòng ngừa rủi ro tài chính, được cấp thẻ bảo hiểm y tế khi nghỉ hưu và nhận nhiều hỗ trợ từ Nhà nước. Đây là giải pháp thiết thực giúp bạn chủ động cuộc sống, giảm phụ thuộc vào gia đình và xây dựng nền tảng tài chính vững chắc cho tương lai.
2. Quyền lợi của người tham gia BHXH tự nguyện từ năm 2025
Năm 2025 đánh dấu bước thay đổi lớn đối với người tham gia bảo hiểm xã hội (BHXH) tự nguyện, khi Luật BHXH 2024 chính thức có hiệu lực từ 01/7/2025, mở rộng nhiều quyền lợi mà trước đây người tham gia chưa được hưởng.
Quyền lợi dành cho người tham gia trước ngày 01/7/2025
Trước thời điểm Luật BHXH 2024 được áp dụng, các chế độ của BHXH tự nguyện vẫn tuân theo quy định của Luật BHXH 2014. Theo đó, người tham gia chỉ được hưởng hai chế độ chính gồm hưu trí và tử tuất; không có các chế độ ngắn hạn như ốm đau, thai sản, tai nạn lao động… như BHXH bắt buộc.
Cách tính lương hưu của người tham gia BHXH tự nguyện được áp dụng tương tự BHXH bắt buộc:
- Lao động nữ đóng đủ 15 năm và lao động nam đóng đủ 20 năm sẽ nhận 45% mức bình quân thu nhập đóng BHXH.
- Sau đó, mỗi năm đóng thêm được cộng 2%, tối đa 75%.
- Thu nhập đóng BHXH khi tính hưởng cũng được nhân với hệ số trượt giá theo từng năm.
Người đang hưởng lương hưu còn được cấp thẻ BHYT miễn phí, được quỹ BHYT chi trả 95% chi phí khám chữa bệnh. Khi người tham gia qua đời, thân nhân được nhận trợ cấp mai táng (tương đương 10 lần mức lương cơ sở) và trợ cấp tuất một lần.
Điểm đặc biệt của BHXH tự nguyện so với BHXH bắt buộc là được Nhà nước hỗ trợ mức đóng:
- 30% với người thuộc hộ nghèo
- 25% với hộ cận nghèo
- 10% với các đối tượng còn lại
Khoản hỗ trợ này giúp người dân dễ dàng bắt đầu và duy trì việc đóng BHXH hơn.
Nhiều quyền lợi mới từ ngày 01/7/2025 theo Luật BHXH 2024
Kể từ 01/7/2025, người tham gia BHXH tự nguyện sẽ được hưởng nhiều quyền lợi mở rộng, trong đó có những chính sách lần đầu tiên được áp dụng.
Bổ sung chế độ thai sản cho người tham gia BHXH tự nguyện:
- Theo luật BHXH 2024 quy định rõ từ Điều 94 đến Điều 97: Người lao động có thời gian đóng BHXH tự nguyện hoặc kết hợp BHXH bắt buộc – BHXH tự nguyện từ đủ 6 tháng trở lên trong 12 tháng trước khi sinh con sẽ được hưởng trợ cấp thai sản.
- Mức trợ cấp là 2.000.000 đồng cho mỗi con.
- Trường hợp thai từ 22 tuần tuổi trở lên bị mất trong thai kỳ hoặc lúc sinh, trợ cấp vẫn được chi trả cho mỗi thai.
- Ngoài ra, lao động nữ là người dân tộc thiểu số hoặc lao động nữ người Kinh có chồng là người dân tộc thiểu số thuộc hộ nghèo còn được hưởng thêm chính sách hỗ trợ khác theo hướng dẫn của Chính phủ.
Đáng chú ý: Khoản trợ cấp thai sản này hoàn toàn do ngân sách Nhà nước chi trả, người tham gia BHXH tự nguyện không phải đóng thêm tiền.
Giảm số năm đóng để được hưởng lương hưu
Thời gian tối thiểu để hưởng lương hưu được rút xuống còn 15 năm (cho cả nam và nữ), thay vì 20 năm như trước đây. Điều này tạo điều kiện cho nhiều người lớn tuổi, người có thời gian đóng BHXH muộn vẫn có cơ hội nhận lương hưu.
Đề xuất tăng mức hỗ trợ tiền đóng BHXH tự nguyện
Bộ Lao động – Thương binh và Xã hội đang lấy ý kiến về đề xuất nâng mức hỗ trợ cho người tham gia BHXH tự nguyện, với hai phương án. Một phương án được quan tâm nhiều là:
- 50% cho hộ nghèo
- 40% cho hộ cận nghèo
- 30% cho người dân tộc thiểu số
- 20% cho các đối tượng khác
3. Mức đóng BHXH tự nguyện từ 01/7/2025
Từ ngày 01/7/2025, khi Luật BHXH 2024 chính thức áp dụng, mức đóng BHXH tự nguyện có sự điều chỉnh đáng kể nhằm tạo điều kiện cho người dân tham gia. Người tham gia được chủ động lựa chọn mức thu nhập làm căn cứ đóng, đồng thời được hưởng hỗ trợ mức đóng từ ngân sách Nhà nước và ngân sách tỉnh nếu địa phương có quy định bổ sung.
Phần lớn người tham gia BHXH tự nguyện không thuộc diện hỗ trợ sẽ tự cân nhắc khả năng tài chính để chọn mức đóng. Theo khoản 2 Điều 31 Luật BHXH 2024:
- Mức đóng tối thiểu: 330.000 đồng/tháng
- Mức đóng tối đa: 10.296.000 đồng/tháng
Khoảng đóng này giúp người tham gia linh hoạt lựa chọn mức thu nhập làm căn cứ đóng, phù hợp từng điều kiện kinh tế.
Những nhóm đối tượng đặc thù theo quy định của Chính phủ sẽ được hỗ trợ từ ngân sách Nhà nước và có thể được nhận thêm hỗ trợ từ ngân sách tỉnh (nếu địa phương ban hành chính sách riêng). Nhờ vậy, mức đóng thực tế thấp hơn so với người tham gia không thuộc diện hỗ trợ.
Bảng dưới đây thể hiện mức hỗ trợ – mức đóng tối thiểu – mức đóng tối đa áp dụng từ 01/7/2025:
| Đối tượng | Mức hỗ trợ (đ/tháng) | Mức đóng tối thiểu (đ/tháng) | Mức đóng tối đa (đ/tháng) |
| Hộ nghèo | 165.000 | 165.000 | 10.131.000 |
| Hộ cận nghèo | 132.000 | 198.000 | 10.164.000 |
| Người dân tộc thiểu số | 99.000 | 231.000 | 10.197.000 |
| Đối tượng khác được hỗ trợ | 66.000 | 264.000 | 10.230.000 |
3.1 Quy định về mức hỗ trợ từ ngân sách tỉnh
Theo Khoản 1 Điều 5 Nghị định 159/2025/NĐ-CP, ngoài phần hỗ trợ từ ngân sách Nhà nước, người tham gia BHXH tự nguyện có thể được nhận thêm từ 10% – 30% mức đóng do ngân sách tỉnh chi trả, nếu địa phương ban hành chính sách riêng. Tỷ lệ hỗ trợ này phụ thuộc vào điều kiện phát triển kinh tế – xã hội và khả năng cân đối tài chính của từng tỉnh, thành phố.
Khoản hỗ trợ từ tỉnh mang tính bổ sung, không thay thế mức hỗ trợ từ Nhà nước. Nếu người tham gia thuộc đồng thời nhiều diện hỗ trợ (ví dụ: vừa thuộc diện được Nhà nước hỗ trợ, vừa thuộc diện được hỗ trợ bởi tỉnh), thì họ sẽ được áp dụng mức hỗ trợ cao nhất, tối đa có thể lên đến 80% mức đóng.
Việc quyết định tỷ lệ hỗ trợ và thời gian hỗ trợ cụ thể sẽ do UBND cấp tỉnh trình Hội đồng nhân dân cùng cấp xem xét và thông qua theo thẩm quyền.
3.2 Ảnh hưởng của mức đóng BHXH tự nguyện đến quyền lợi của người tham gia
Mức đóng BHXH tự nguyện không chỉ thể hiện khả năng tài chính của người tham gia mà còn tác động trực tiếp đến toàn bộ quyền lợi được hưởng sau này, bao gồm lương hưu, trợ cấp tử tuất và trợ cấp thai sản.
Ảnh hưởng đến mức lương hưu
Lương hưu hàng tháng được xác định dựa trên bình quân thu nhập đóng BHXH và tỷ lệ hưởng lương hưu. Vì vậy:
- Người chọn mức đóng cao sẽ có mức hưởng lương hưu cao hơn.
- Quyền lợi được đảm bảo khi người tham gia đáp ứng đủ tuổi nghỉ hưu và thời gian đóng BHXH theo quy định.
Ảnh hưởng đến trợ cấp tử tuất
Khi người tham gia BHXH tự nguyện đã đóng từ tối thiểu 60 tháng và sau đó qua đời, thân nhân sẽ được nhận:
- Trợ cấp mai táng
- Trợ cấp tuất một lần
Mức trợ cấp tuất một lần được tính bằng: 1,5 tháng bình quân thu nhập đóng BHXH × số năm đã đóng BHXH.
Điều này đồng nghĩa: mức đóng càng cao thì trợ cấp tuất người thân nhận càng lớn.
Ảnh hưởng đến trợ cấp thai sản
Từ ngày 01/7/2025, phụ nữ tham gia BHXH tự nguyện được hưởng thêm chế độ thai sản nếu: Có từ đủ 6 tháng đóng BHXH trong 12 tháng trước khi sinh.
Mức trợ cấp được tính dựa trên bình quân thu nhập đóng BHXH nhân với số tháng được nghỉ thai sản theo quy định. Do đó:
Mức đóng cao → trợ cấp thai sản cao.
4. Hướng dẫn đăng ký tham gia BHXH tự nguyện
Người dân muốn tham gia BHXH tự nguyện hoặc thực hiện đăng ký lại/điều chỉnh thông tin cần tiến hành theo quy trình gồm 4 bước đơn giản như sau:
Bước 1: Chuẩn bị đầy đủ hồ sơ theo quy định
Hồ sơ bao gồm:
- Tờ khai tham gia hoặc điều chỉnh thông tin BHXH, BHYT (Mẫu TK1-TS).
- Căn cước công dân hoặc Hộ chiếu còn hiệu lực để đối chiếu thông tin.
Bước 2: Gửi hồ sơ đăng ký
- Nộp trực tiếp
- Tại đại lý thu BHXH, BHYT như Bưu điện, Viettel, ngân hàng liên kết.
- Hoặc nộp tại UBND xã/phường/thị trấn.
- Hoặc đến Cơ quan BHXH quận/huyện/thành phố nơi cư trú hoặc tạm trú.
- Nộp trực tuyến
- Qua Cổng Dịch vụ công Quốc gia.
- Hoặc ứng dụng VssID – Bảo hiểm xã hội số.
Bước 3: Thực hiện đóng tiền tham gia BHXH tự nguyện
Tùy theo hình thức nộp hồ sơ, bạn có thể lựa chọn:
- Đóng trực tiếp tại Đại lý thu hoặc Cơ quan BHXH (áp dụng khi nộp hồ sơ trực tiếp).
- Thanh toán online qua ngân hàng, ví điện tử, VssID hoặc Cổng DVC Quốc gia (áp dụng với hồ sơ nộp trực tuyến).
Bước 4: Nhận sổ BHXH hoặc xác nhận điện tử
Sau khi hoàn tất việc đóng tiền:
- Người tham gia sẽ được cấp sổ BHXH, hoặc
- Nhận thông tin xác nhận trên ứng dụng VssID mà không cần chờ đợi lâu.
5. Một số câu hỏi thường gặp
Câu 1: Mua bảo hiểm tự nguyện ở đâu?
Bạn có thể đăng ký tham gia BHXH tự nguyện tại các địa điểm sau:
- Cơ quan BHXH quận/huyện nơi cư trú hoặc tạm trú.
- Đại lý thu BHXH được ủy quyền như: Bưu điện, Viettel, UBND xã/phường/thị trấn, ngân hàng liên kết…
- Đăng ký online qua:
- Cổng Dịch vụ công Quốc gia
- Ứng dụng VssID – BHXH số
Chỉ cần mang Căn cước công dân và Tờ khai TK1-TS nếu đăng ký trực tiếp.
Câu 2: Có thể tra cứu thông tin BHXH tự nguyện ở đâu?
Bạn có thể tra cứu quá trình đóng BHXH tự nguyện qua 5 cách:
- Ứng dụng VssID (cách nhanh và chính xác nhất).
- Cổng thông tin điện tử BHXH Việt Nam.
- Cổng Dịch vụ công Quốc gia.
- Nhắn tin đến tổng đài 8079 theo cú pháp (nếu còn áp dụng tại địa phương).
- Đến trực tiếp BHXH quận/huyện để được in quá trình tham gia.
Câu 3:Khi tham gia BHXH tự nguyện có được rút BHXH một lần không?
Có, người tham gia BHXH tự nguyện vẫn được rút BHXH một lần khi thuộc các trường hợp theo quy định như: đủ 1 năm nghỉ tham gia mà chưa đủ 20 năm đóng; ra nước ngoài để định cư; hoặc mắc bệnh nguy hiểm đến tính mạng. Việc nhận BHXH một lần giúp người tham gia có một khoản tài chính hỗ trợ kịp thời trong giai đoạn khó khăn. Tuy nhiên, bạn cũng cần cân nhắc kỹ vì khi rút một lần, thời gian đã đóng sẽ bị xóa, đồng nghĩa với việc bạn mất cơ hội hưởng lương hưu và bảo hiểm y tế miễn phí suốt đời sau này.
Câu 4: Nếu đang khó khăn tài chính, có thể tạm dừng đóng BHXH tự nguyện không?
Có. Khi tham gia BHXH tự nguyện, bạn hoàn toàn có thể tạm dừng đóng bất cứ lúc nào nếu gặp khó khăn tài chính, bởi đây là hình thức tham gia không bắt buộc và linh hoạt. Trong thời gian tạm dừng, quyền lợi của bạn không bị mất, và toàn bộ thời gian đã đóng trước đó vẫn được bảo lưu. Khi điều kiện tài chính ổn hơn, bạn chỉ cần tiếp tục đóng để cộng dồn thời gian, hướng tới mục tiêu hưởng lương hưu và bảo hiểm y tế khi về già.
Tóm lại, việc lựa chọn có nên đóng bảo hiểm xã hội tự nguyện không phụ thuộc vào nhu cầu an sinh và kế hoạch tài chính của mỗi người, nhưng rõ ràng đây là một giải pháp bền vững giúp bạn chủ động tích lũy cho tuổi già. Với mức đóng linh hoạt, quyền lợi ổn định và khả năng bảo lưu thời gian tham gia, BHXH tự nguyện trở thành lựa chọn phù hợp cho những ai không thuộc diện tham gia bắt buộc nhưng vẫn muốn có nguồn thu nhập hưu trí an toàn. Nếu bạn còn khó khăn hãy liên hệ ngay với AZTAX để được hỗ trợ nhanh chóng nhé!
Xem thêm: Đóng bảo hiểm xã hội 6 tháng trước khi sinh có được hưởng chế độ?
Xem thêm: Thủ tục chuyển quận BHXH
