Cách tính chế độ tử tuất là vấn đề quan trọng mà người lao động và thân nhân cần nắm rõ để đảm bảo quyền lợi khi người tham gia BHXH không may qua đời. Hiểu đúng công thức, các khoản trợ cấp và điều kiện áp dụng sẽ giúp người thụ hưởng nhận đầy đủ quyền lợi theo quy định pháp luật. Bài viết dưới đây AZTAX sẽ hướng dẫn chi tiết từng bước tính chế độ tử tuất, cung cấp thông tin chính xác và dễ áp dụng cho mọi trường hợp.
1. Đối tượng được hưởng chế độ tử tuất
Đối tượng được hưởng chế độ tử tuất bao gồm những người tham gia bảo hiểm xã hội hoặc thân nhân của họ khi người lao động qua đời do tai nạn, bệnh nghề nghiệp hoặc trong quá trình tham gia BHXH. Hiểu rõ các đối tượng này giúp người thụ hưởng nắm quyền lợi hợp pháp, xác định đúng người được hưởng.
Theo Điều 66 Luật Bảo hiểm xã hội 2014, khi tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc, một số đối tượng được quy định nhận trợ cấp mai táng một lần khi qua đời, cụ thể như sau:
- Người lao động đang tham gia BHXH hoặc đang bảo lưu thời gian đóng BHXH và đã có thời gian đóng từ 12 tháng trở lên (theo Khoản 1, Điều 2 Luật BHXH 2014).
- Người lao động tử vong do tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp, hoặc trong thời gian điều trị liên quan đến tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp.
- Người đang hưởng lương hưu hoặc trợ cấp tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp hằng tháng đã nghỉ việc.
Như vậy, người thân hoặc người trực tiếp lo mai táng cho những đối tượng này sẽ được hưởng trợ cấp mai táng một lần, đảm bảo quyền lợi theo đúng quy định pháp luật hiện hành.
Căn cứ theo Luật BHXH 2014 quy định trợ cấp chế độ tử tuất cho các đối tượng, bao gồm:
a) Quy định về hưởng mai táng phí
Căn cứ theo Điều 66, Luật BHXH 2014 quy định những người sau đây khi chết thì người lo mai táng được nhận một lần trợ cấp mai táng:
- Người lao động quy định tại Khoản 1 Điều 2 của Luật này đang đóng bảo hiểm xã hội hoặc người lao động đang bảo lưu thời gian đóng bảo hiểm xã hội mà đã có thời gian đóng từ đủ 12 tháng trở lên.
- Người đang hưởng lương hưu; hưởng trợ cấp tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp hằng tháng đã nghỉ việc.
- Người lao động chết do tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp hoặc chết trong thời gian điều trị do tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp.
Trợ cấp mai táng bằng 10 lần mức lương cơ sở tại tháng mà người quy định tại Khoản 1 Điều này chết. Ngoài ra, thân nhân người lao động bị chết được xét đủ điều kiện hưởng tuất hàng tháng hoặc tuất 1 lần.
b) Mức trợ cấp tuất hàng tháng của thân nhân người lao động bị chết
Căn cứ Điều 68 Luật BHXH 2014, mức trợ cấp tử tuất hàng tháng của thân nhân người lao động bị chết được tính như sau:
- Mức trợ cấp tuất hàng tháng đối với mỗi thân nhân bằng 50% mức lương cơ sở; trường hợp thân nhân không có người trực tiếp nuôi dưỡng thì mức trợ cấp tuất hàng tháng bằng 70% mức lương cơ sở.
- Trường hợp một người chết thuộc đối tượng quy định tại Khoản 1 Điều 67 của Luật này thì số thân nhân được hưởng trợ cấp tuất hàng tháng không quá 04 người; trường hợp có từ 02 người chết trở lên thì thân nhân của những người này được hưởng 02 lần mức trợ cấp quy định tại Khoản 1 Điều này.
- Thời điểm hưởng trợ cấp tử tuất hàng tháng được thực hiện kể từ tháng liền kề sau tháng mà đối tượng quy định tại Khoản 1 và Khoản 3 Điều 66 của Luật này chết. Trường hợp khi bố chết mà người mẹ đang mang thai thì thời điểm hưởng trợ cấp tuất hàng tháng của con tính từ tháng con được sinh.
2. Cách tính chế độ tử tuất chi tiết nhất
Theo Điều 70 Luật Bảo hiểm xã hội 2014, mức hưởng trợ cấp tử tuất một lần được quy định chi tiết như sau:
- Đối với người đang hưởng lương hưu:
Mức hưởng = 48 x Lương hưu – 0,5 x (Số tháng đã hưởng lương hưu – 2) x Lương hưu
- Đối với các trường hợp còn lại:
Mức hưởng = 1,5 x Mbqtl x Ttrước2014 + 2 x Mbqtl x T2014
Trong đó:
- Mbqtl: Mức bình quân tiền lương tháng đóng BHXH.
- Ttrước 2014: Thời gian tham gia BHXH trước năm 2014.
- T2014: Thời gian tham gia BHXH từ năm 2014 trở đi.
Lưu ý khi tính:
- Các tháng lẻ trước năm 2014 được chuyển sang thời gian tính từ năm 2014 và làm tròn theo nguyên tắc: từ 1–6 tháng tính ½ năm, từ 7–12 tháng tính 1 năm.
- Mức lương cơ sở dùng để tính trợ cấp tử tuất một lần và trợ cấp mai táng là mức lương cơ sở tại tháng người lao động qua đời.
Ví dụ: Ông Nguyễn Văn A (nam) tham gia BHXH bắt buộc từ tháng 01/1988, nghỉ hưu và hưởng lương hưu từ tháng 01/2022. Ông A qua đời vào tháng 10/2025 (chưa đủ 5 năm hưởng lương hưu).
Thông tin cần thiết:
- Lương hưu hằng tháng của ông A: 5.800.000 đồng/tháng
- Số tháng đã hưởng lương hưu tính đến tháng qua đời: 46 tháng (từ 01/2022 đến 10/2025)
Áp dụng công thức đối với người đang hưởng lương hưu (Điều 70 khoản 1):
Mức trợ cấp tử tuất một lần = 48 × Lương hưu – 0,5 × (Số tháng đã hưởng lương hưu – 2) × Lương hưu
Thay số: = 48 × 5.800.000 – 0,5 × (46 – 2) × 5.800.000 = 278.400.000 – 0,5 × 44 × 5.800.000 = 278.400.000 – 22 × 5.800.000 = 278.400.000 – 127.600.000 = 150.800.000 đồng
Kết quả: Thân nhân ông A được hưởng trợ cấp tử tuất một lần là 150.800.000 đồng (một trăm năm mươi triệu tám trăm nghìn đồng)
3. Hồ sơ, thủ tục hưởng chế độ tử tuất
Theo quy định hiện hành, khi người lao động đang tham gia BHXH, đang hưởng lương hưu, hưởng trợ cấp BHXH hàng tháng hoặc đang bảo lưu thời gian đóng BHXH qua đời, đơn vị sử dụng lao động hoặc thân nhân sẽ căn cứ vào điều kiện hưởng chế độ tử tuất để lập hồ sơ yêu cầu cơ quan BHXH giải quyết quyền lợi.
3.1 Hồ sơ hưởng chế độ tử tuất
Căn cứ Điều 22 Quyết định 636/QĐ-BHXH, hồ sơ hưởng chế độ tử tuất bao gồm các tài liệu chính sau:
- Sổ BHXH của người lao động đang đóng BHXH, người bảo lưu thời gian đóng BHXH hoặc hồ sơ hưởng lương hưu, trợ cấp BHXH hàng tháng do cơ quan BHXH quản lý đối với người đang hưởng chế độ.
- Giấy chứng tử hoặc giấy báo tử, trích lục khai tử, hoặc quyết định tuyên bố đã chết của Tòa án có hiệu lực pháp luật.
- Tờ khai của thân nhân theo mẫu số 09A-HSB (bản chính).
- Biên bản họp của các thân nhân trong trường hợp đủ điều kiện hưởng trợ cấp tuất hàng tháng nhưng chọn nhận trợ cấp tử tuất một lần theo mẫu số 16-HSB (bản chính). Trường hợp chỉ có một thân nhân hoặc nhiều thân nhân nhưng chỉ một người đại diện hợp pháp, việc lựa chọn hưởng trợ cấp tuất một lần sẽ do người đó chịu trách nhiệm và không cần lập biên bản họp.
- Biên bản điều tra tai nạn lao động (TNLĐ) nếu người lao động chết do TNLĐ (trường hợp tai nạn giao thông được xác định là TNLĐ thì kèm theo giấy tờ theo Khoản 6 Điều 14); hoặc bệnh án điều trị bệnh nghề nghiệp (BNN) nếu tử vong do BNN.
- Biên bản giám định mức suy giảm khả năng lao động của Hội đồng Giám định y khoa đối với thân nhân bị suy giảm từ 81% trở lên (bản chính) hoặc giấy xác nhận khuyết tật đặc biệt nặng tương đương theo quy định tại Thông tư 37/2012/TTLT-BLĐTBXH-BYT-BTC-BGDĐT nếu hưởng trợ cấp tuất hàng tháng.
3.2 Thủ tục hưởng chế độ tử tuất
Bước 1: Nộp hồ sơ hưởng chế độ tử tuất
Trong vòng 90 ngày kể từ ngày người lao động đang bảo lưu thời gian đóng BHXH, tham gia BHXH tự nguyện, hoặc đang hưởng lương hưu, trợ cấp tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp hàng tháng qua đời, thân nhân hợp pháp cần nộp hồ sơ theo quy định để được xét hưởng chế độ tử tuất.
Bước 2: Chờ cơ quan BHXH giải quyết
Sau khi cơ quan BHXH nhận đủ hồ sơ hợp lệ, trong thời gian tối đa 08 ngày làm việc, cơ quan sẽ tiến hành xét duyệt và giải quyết chế độ tử tuất cho thân nhân. Trường hợp hồ sơ chưa hợp lệ hoặc cần bổ sung, cơ quan BHXH sẽ phải có văn bản trả lời và nêu rõ lý do.
Bước 3: Nhận chi trả từ cơ quan BHXH
- Thân nhân sẽ nhận quyết định chi trả chế độ tử tuất trực tiếp từ cơ quan BHXH.
- Nếu người nhận trợ cấp mai táng và người hưởng trợ cấp tử tuất không cùng một người, cơ quan BHXH sẽ:
- Giải quyết trợ cấp mai táng cho thân nhân trực tiếp lo mai táng.
- Giải quyết trợ cấp tử tuất một lần cho thân nhân được ủy quyền hoặc chi trả trợ cấp tử tuất hàng tháng cho các thân nhân đủ điều kiện, không phân biệt nơi cư trú hay hình thức trợ cấp (một lần hay hàng tháng).
Tóm lại, việc nắm rõ cách tính chế độ tử tuất giúp thân nhân người lao động hoặc đơn vị sử dụng lao động đảm bảo quyền lợi đầy đủ và chính xác theo quy định của pháp luật. Hiểu đúng các công thức tính, điều kiện hưởng, cũng như chuẩn bị hồ sơ đầy đủ sẽ rút ngắn thời gian giải quyết và tránh sai sót trong thủ tục. Nếu cần tư vấn chi tiết và hỗ trợ, hãy liên hệ ngay với AZTAX để nhận hướng dẫn chuyên nghiệp và tận tình.
Xem thêm: Cách tra cứu mã số bảo hiểm xã hội
