Cho thuê tài chính là gì? là câu hỏi được nhiều doanh nghiệp đặt ra khi tìm kiếm giải pháp đầu tư tài sản mà không cần bỏ ra số vốn lớn ban đầu. Đây là hình thức tài trợ vốn trung và dài hạn, trong đó bên cho thuê mua tài sản theo yêu cầu và chuyển quyền sử dụng cho bên thuê trong suốt thời hạn hợp đồng. Với nhiều lợi ích như linh hoạt dòng tiền, không ảnh hưởng đến vốn tự có và được khấu trừ thuế, cho thuê tài chính đang trở thành lựa chọn ưu tiên trong chiến lược mở rộng và tối ưu nguồn lực đầu tư của các doanh nghiệp hiện nay. Bài viết sau đây, AZTAX sẽ giúp bạn nắm bắt rõ khái niệm, đặc điểm và ý nghĩa thực tiễn của cho thuê tài chính trong hoạt động kinh doanh.
1. Cho thuê tài chính là gì?
Theo Khoản 7, Điều 3 của Nghị định 39/2014/NĐ-CP, cho thuê tài chính là một hình thức cấp tín dụng trung và dài hạn, được tiến hành theo hợp đồng cho thuê tài chính giữa bên cho thuê và bên thuê tài chính.
Bản chất của cho thuê tài chính:
- Bên cho thuê tài chính có trách nhiệm mua tài sản theo yêu cầu của bên thuê và giữ quyền sở hữu hợp pháp đối với tài sản đó trong toàn bộ thời gian thuê.
- Tài sản cho thuê tài chính có thể bao gồm máy móc, thiết bị hoặc các tài sản khác, phù hợp với quy định do Ngân hàng Nhà nước ban hành trong từng giai đoạn.
- Bên thuê tài chính được quyền sử dụng tài sản trong thời hạn thuê và có nghĩa vụ thanh toán tiền thuê theo cam kết trong hợp đồng.
- Với hình thức này, doanh nghiệp có thể sử dụng tài sản mà không cần mua đứt ngay từ đầu, giúp tối ưu dòng tiền và kế hoạch tài chính.
Xem thêm: Mã số doanh nghiệp là gì?
Xem thêm: Thu nhập doanh nghiệp là gì?
2. Đặc điểm của cho thuê tài chính là gì?
Cho thuê tài chính là một hình thức hoạt động tài chính đặc biệt, giúp các doanh nghiệp tiếp cận vốn mà không cần phải sở hữu trực tiếp tài sản. Hình thức này không chỉ mang lại lợi ích về mặt tài chính mà còn giúp các doanh nghiệp linh hoạt hơn trong việc quản lý tài sản và dòng tiền.
Cho thuê tài chính là một hình thức cấp tín dụng trung hạn và dài hạn, đóng vai trò quan trọng trong hoạt động đầu tư của doanh nghiệp. Do đó, trước khi ký kết hợp đồng, doanh nghiệp cần nắm rõ những đặc điểm sau để đưa ra quyết định phù hợp:
- Chỉ áp dụng với tài sản động sản: Khác với các hình thức cho thuê khác, cho thuê tài chính chỉ áp dụng đối với máy móc, thiết bị, phương tiện vận tải và các loại tài sản di động khác theo quy định pháp luật.
- Tính chất cấp vốn: Đây là một hình thức tài trợ vốn, giúp bên thuê có thể sử dụng tài sản mà không cần phải mua đứt ngay từ đầu, hỗ trợ doanh nghiệp duy trì dòng tiền linh hoạt.
- Hợp đồng có tính ràng buộc cao: Trong suốt thời gian thuê, không bên nào được đơn phương chấm dứt hợp đồng, trừ trường hợp có thỏa thuận khác hoặc có quy định đặc biệt theo pháp luật.
- Quyền sở hữu tài sản thuộc về bên cho thuê: Công ty cho thuê tài chính giữ quyền sở hữu tài sản trong suốt thời gian thuê, trong khi bên thuê có trách nhiệm thanh toán cả gốc lẫn lãi theo lịch trình đã cam kết.
- Lựa chọn sau khi hết hạn thuê: Khi hợp đồng kết thúc, bên thuê có thể mua lại tài sản với mức giá tượng trưng, tùy theo điều khoản đã thỏa thuận trước đó.
- Không yêu cầu tài sản thế chấp: Đây là một ưu điểm lớn, giúp doanh nghiệp không cần thế chấp tài sản như khi vay vốn ngân hàng. Đồng thời, bên thuê cũng không phải chịu rủi ro về sự mất giá hay hao mòn tự nhiên của tài sản theo thời gian.
- Với những đặc điểm trên, cho thuê tài chính trở thành giải pháp tài trợ hiệu quả, giúp doanh nghiệp tiếp cận tài sản cần thiết mà không gây áp lực tài chính ngay từ ban đầu.
3. Điều kiện để được cho thuê tài chính
Điều kiện để được cho thuê tài chính là gì mà nhiều doanh nghiệp lại đặc biệt quan tâm khi lên kế hoạch đầu tư tài sản cố định? Không chỉ đơn thuần là một hình thức thuê mua thông thường, cho thuê tài chính còn đi kèm với nhiều yêu cầu pháp lý và tài chính chặt chẽ. Nếu bạn đang băn khoăn liệu doanh nghiệp mình có đủ điều kiện để tiếp cận hình thức thuê này hay không, thì những thông tin dưới đây sẽ giúp bạn làm rõ từng khía cạnh một cách cụ thể và dễ hiểu nhất
Theo quy định tại Khoản 1, Điều 13, Nghị định 39/2014/NĐ-CP, một công ty cho thuê tài chính muốn đi vào hoạt động cần phải đáp ứng các điều kiện sau:
Điều kiện chung:
- Có đội ngũ nhân sự có trình độ chuyên môn, đáp ứng yêu cầu về năng lực hoạt động trong lĩnh vực tài chính.
- Hệ thống cơ sở vật chất, công nghệ, trang thiết bị và các quy định nội bộ phải đảm bảo đáp ứng yêu cầu hoạt động ngân hàng theo quy định pháp luật.
- Thỏa mãn đầy đủ các điều kiện nghiệp vụ do Ngân hàng Nhà nước ban hành đối với hoạt động ngân hàng.
Đối với các công ty tài chính đã thành lập trước ngày 25/06/2014 và muốn bổ sung hoạt động cho thuê tài chính, ngoài các điều kiện chung, cần đáp ứng thêm:
- Tuân thủ đầy đủ các tỷ lệ bảo đảm an toàn theo quy định trong suốt các quý của năm liền kề trước thời điểm đăng ký mở rộng hoạt động.
- Tỷ lệ nợ xấu phải nằm trong giới hạn do Ngân hàng Nhà nước quy định.
- Không bị xử phạt hành chính liên quan đến lĩnh vực tiền tệ hoặc ngân hàng trong vòng 01 năm trước thời điểm đề nghị bổ sung hoạt động.
- Hoạt động kinh doanh có lãi liên tục trong ít nhất 02 năm liên tiếp trước năm đăng ký bổ sung dịch vụ.
- Việc đáp ứng đầy đủ các điều kiện trên sẽ đảm bảo công ty cho thuê tài chính được phép hoạt động hợp pháp và duy trì sự ổn định trong lĩnh vực tài chính – ngân hàng.
4. Quy định về cho thuê tài chính tại Việt Nam
Quy định về cho thuê tài chính tại Việt Nam được thiết lập để đảm bảo tính minh bạch và công bằng trong hoạt động cho thuê tài sản, đồng thời bảo vệ quyền lợi của cả bên cho thuê và bên thuê. Các quy định này bao gồm các yêu cầu về giấy phép hoạt động, các hình thức cho thuê, cũng như các điều kiện và thủ tục liên quan đến việc ký kết hợp đồng cho thuê tài chính.
Theo quy định pháp luật Việt Nam hiện hành, hoạt động cấp tín dụng trung và dài hạn dưới hình thức thuê tài chính phải đáp ứng các điều kiện sau:
Quyền sở hữu hoặc tiếp tục thuê sau khi kết thúc hợp đồng
- Khi hợp đồng thuê tài chính kết thúc, bên thuê có thể nhận quyền sở hữu tài sản hoặc tiếp tục thuê theo thỏa thuận đã ký giữa hai bên.
Quyền ưu tiên mua lại tài sản
- Bên thuê có quyền ưu tiên mua tài sản đã thuê với mức giá danh nghĩa thấp hơn giá trị thực tế của tài sản tại thời điểm chuyển nhượng.
Thời gian thuê tài sản
- Thời hạn thuê tài sản phải đảm bảo tối thiểu 60% thời gian cần thiết để khấu hao tài sản thuê. Thời gian thuê phải nằm trong khoảng từ 13 tháng đến tối đa 84 tháng, tùy theo loại tài sản và thỏa thuận cụ thể trong hợp đồng.
5. Các hoạt động của công ty cho thuê tài chính
Tùy vào nhu cầu đầu tư, nguồn gốc tài sản và mục đích sử dụng vốn, doanh nghiệp có thể lựa chọn các hình thức cho thuê tài chính khác nhau. Một số hình thức thường được quan tâm gồm cho thuê tài chính trong nước, cho thuê tài chính nhập khẩu và mua, cho thuê lại.
Ngoài ra, doanh nghiệp cũng cần phân biệt cho thuê tài chính với thuê hoạt động (cho thuê vận hành), bởi hai hình thức này có sự khác nhau về bản chất giao dịch, quyền sở hữu, thời hạn thuê và cách xử lý tài sản khi kết thúc hợp đồng.
5.1 Cho thuê tài chính trong nước
Cho thuê tài chính trong nước là hình thức trong đó công ty cho thuê tài chính mua tài sản từ nhà cung cấp trong nước theo nhu cầu của bên thuê, sau đó cho doanh nghiệp thuê và sử dụng tài sản theo hợp đồng cho thuê tài chính.
Hình thức này thường phù hợp với doanh nghiệp có nhu cầu đầu tư máy móc, thiết bị, dây chuyền sản xuất, phương tiện vận tải và các tài sản phục vụ hoạt động sản xuất, kinh doanh.
Một ưu điểm đáng chú ý là doanh nghiệp có thể chủ động lựa chọn tài sản và nhà cung cấp. Bên thuê có thể trực tiếp tìm kiếm thiết bị phù hợp, trao đổi với nhà cung cấp về giá mua, thông số kỹ thuật, chế độ bảo hành và các dịch vụ hậu mãi trước khi thực hiện giao dịch thuê tài chính.
Quy trình cơ bản thường gồm:
- Doanh nghiệp xác định nhu cầu và lựa chọn tài sản cần đầu tư.
- Doanh nghiệp lựa chọn nhà cung cấp và thống nhất các điều kiện mua bán.
- Công ty cho thuê tài chính thẩm định nhu cầu và khả năng tài chính của doanh nghiệp.
- Công ty cho thuê tài chính mua tài sản từ nhà cung cấp.
- Doanh nghiệp nhận và sử dụng tài sản, đồng thời thanh toán tiền thuê theo hợp đồng.
Nhờ đó, doanh nghiệp có thể đưa máy móc, thiết bị hoặc phương tiện vào hoạt động mà không nhất thiết phải sử dụng toàn bộ nguồn vốn tự có để mua tài sản ngay từ đầu.
5.2 Cho thuê tài chính nhập khẩu
Cho thuê tài chính nhập khẩu là hình thức trong đó công ty cho thuê tài chính mua tài sản từ nhà cung cấp nước ngoài và cho doanh nghiệp thuê để phục vụ hoạt động sản xuất, kinh doanh.
Hình thức này đặc biệt phù hợp với doanh nghiệp cần đầu tư máy móc, dây chuyền công nghệ hoặc thiết bị chuyên dụng nhập khẩu mà các nhà cung cấp trong nước chưa đáp ứng được nhu cầu.
Trong giao dịch này, doanh nghiệp có thể chủ động lựa chọn nhà sản xuất hoặc nhà cung cấp nước ngoài dựa trên các tiêu chí như:
- Công nghệ và thông số kỹ thuật;
- Giá trị tài sản;
- Năng lực và uy tín của nhà sản xuất;
- Chính sách bảo hành;
- Dịch vụ kỹ thuật và hậu mãi;
- Khả năng cung cấp linh kiện, phụ tùng.
Tùy từng công ty cho thuê tài chính và cấu trúc giao dịch, doanh nghiệp có thể được hỗ trợ thực hiện các thủ tục liên quan đến nhập khẩu và thanh toán quốc tế.
Với doanh nghiệp vừa và nhỏ, đây có thể là một giải pháp đáng cân nhắc khi cần đầu tư tài sản nhập khẩu nhưng muốn giảm áp lực bố trí nguồn vốn ban đầu.
5.3 Mua và cho thuê lại
Mua và cho thuê lại là hình thức giao dịch trong đó doanh nghiệp đang sở hữu tài sản bán tài sản đó cho công ty cho thuê tài chính, sau đó thuê lại chính tài sản này để tiếp tục sử dụng.
Điểm đặc biệt của hình thức này là doanh nghiệp vừa là bên đang sử dụng tài sản, vừa là bên bán tài sản trong giao dịch.
Ví dụ, một doanh nghiệp đang sở hữu máy móc phục vụ sản xuất nhưng cần bổ sung vốn cho hoạt động kinh doanh. Doanh nghiệp có thể thực hiện giao dịch mua và cho thuê lại nếu đáp ứng các điều kiện áp dụng. Sau giao dịch, doanh nghiệp tiếp tục sử dụng máy móc nhưng thực hiện nghĩa vụ thanh toán tiền thuê theo hợp đồng.
Hình thức này có thể giúp doanh nghiệp:
- Bổ sung nguồn vốn cho hoạt động sản xuất, kinh doanh;
- Cơ cấu lại nguồn vốn;
- Tăng khả năng chủ động dòng tiền;
- Tiếp tục sử dụng tài sản hiện có thay vì phải thanh lý và ngừng khai thác tài sản;
- Bố trí vốn cho các dự án hoặc nhu cầu kinh doanh khác.
Tuy nhiên, doanh nghiệp cần đánh giá kỹ giá trị tài sản, tổng chi phí thuê, thời hạn thuê, nghĩa vụ thanh toán và các điều khoản xử lý tài sản trước khi ký hợp đồng.
6. Thủ tục cho thuê tài chính chi tiết
Quy trình cho thuê tài chính thường gồm các bước từ tiếp nhận hồ sơ, thẩm định nhu cầu và khả năng tài chính, phê duyệt, ký hợp đồng, mua và bàn giao tài sản đến thanh toán tiền thuê và xử lý tài sản khi kết thúc hợp đồng.
Theo Thông tư 31/2026/TT-NHNN, bên thuê phải đáp ứng các điều kiện nhất định và cung cấp hồ sơ chứng minh đủ điều kiện thuê tài chính. Hợp đồng cho thuê tài chính phải được lập bằng văn bản và quy định các nội dung quan trọng như tài sản thuê, tiền thuê, lãi suất, kỳ hạn thanh toán, quyền và nghĩa vụ của các bên, xử lý vi phạm và phương thức giải quyết tranh chấp.
Bước 1: Chuẩn bị và nộp hồ sơ thuê tài chính
Bên thuê xác định nhu cầu đầu tư, lựa chọn tài sản và gửi đề nghị thuê tài chính cho công ty cho thuê tài chính hoặc công ty tài chính tổng hợp được phép thực hiện hoạt động này.
Hồ sơ cần cung cấp các tài liệu chứng minh bên thuê đáp ứng điều kiện thuê tài chính theo quy định. Trong một số trường hợp, bên thuê còn phải cung cấp thông tin về người có liên quan theo quy định của pháp luật về các tổ chức tín dụng.
Thông thường, doanh nghiệp nên chuẩn bị:
- Hồ sơ pháp lý của doanh nghiệp;
- Thông tin về tài sản dự kiến thuê và nhà cung cấp;
- Phương án sử dụng tài sản;
- Tài liệu chứng minh khả năng tài chính và khả năng thực hiện nghĩa vụ thanh toán;
- Các tài liệu khác theo yêu cầu thẩm định của bên cho thuê.
Lưu ý: Thành phần hồ sơ thực tế có thể khác nhau tùy bên cho thuê, loại tài sản và đặc điểm của giao dịch.
Bước 2: Thẩm định hồ sơ và phương án sử dụng tài sản
Bên cho thuê tiến hành thẩm định hồ sơ, nhu cầu thuê, tài sản dự kiến thuê và khả năng thực hiện nghĩa vụ của bên thuê.
Theo Điều 5 Thông tư 31/2026/TT-NHNN, bên thuê về cơ bản phải có năng lực pháp luật và năng lực hành vi phù hợp, sử dụng tài sản vào mục đích hợp pháp, có phương án sử dụng tài sản khả thi và có khả năng tài chính để thực hiện các nghĩa vụ theo hợp đồng.
Kết quả thẩm định là cơ sở để bên cho thuê quyết định có cấp tín dụng dưới hình thức cho thuê tài chính hay không và xác định các điều kiện giao dịch phù hợp.
Bước 3: Phê duyệt và thỏa thuận các điều khoản thuê
Nếu hồ sơ được chấp thuận, hai bên thống nhất các điều khoản của giao dịch trước khi ký hợp đồng.
Một số nội dung quan trọng cần xác định gồm:
- Tài sản và giá trị tài sản thuê;
- Thời hạn thuê và kỳ hạn trả nợ;
- Tiền thuê và phương thức thanh toán;
- Lãi suất cho thuê tài chính;
- Các khoản phí liên quan, nếu có;
- Điều kiện bảo hiểm, giao nhận và sử dụng tài sản;
- Quyền, nghĩa vụ và trách nhiệm của mỗi bên;
- Điều kiện chấm dứt hợp đồng trước hạn và xử lý tài sản;
- Phương thức giải quyết tranh chấp.
Thông tư 31/2026/TT-NHNN quy định hợp đồng cho thuê tài chính phải được lập thành văn bản và có các nội dung tối thiểu theo quy định.
Bước 4: Ký hợp đồng và thực hiện giao dịch mua tài sản
Sau khi thống nhất các điều khoản, bên cho thuê và bên thuê ký hợp đồng cho thuê tài chính.
Bên cho thuê thực hiện mua tài sản từ nhà cung cấp theo thỏa thuận. Sau đó, tài sản được giao cho bên thuê để sử dụng theo mục đích đã thống nhất trong hợp đồng.
Thời điểm bắt đầu nhận nợ tiền thuê tài chính được xác định theo quy định và thỏa thuận trong hợp đồng; về nguyên tắc, thời điểm này gắn với việc bên cho thuê thanh toán tiền cho bên cung ứng tài sản hoặc thời điểm khác do các bên thỏa thuận nhưng không muộn hơn thời điểm quyền sử dụng tài sản được chuyển giao cho bên thuê.
Bước 5: Nhận và sử dụng tài sản, thanh toán tiền thuê định kỳ
Sau khi nhận tài sản, bên thuê sử dụng tài sản đúng mục đích và thực hiện nghĩa vụ thanh toán theo lịch đã thỏa thuận.
Tiền thuê tài chính bao gồm nợ gốc và tiền lãi thuê. Ngoài ra, tùy giao dịch, hợp đồng có thể quy định các khoản phí liên quan theo quy định pháp luật và thỏa thuận giữa hai bên.
Bên thuê cũng có trách nhiệm cung cấp thông tin, tài liệu cần thiết và thực hiện các nghĩa vụ liên quan đến việc sử dụng, bảo dưỡng, sửa chữa tài sản theo hợp đồng và quy định pháp luật.
Bước 6: Kết thúc hợp đồng và xử lý tài sản
Khi kết thúc thời hạn thuê, việc xử lý tài sản được thực hiện theo thỏa thuận trong hợp đồng và quy định pháp luật.
Tùy cấu trúc giao dịch, bên thuê có thể thực hiện quyền mua tài sản hoặc tiếp tục thuê nếu hợp đồng có quy định phù hợp. Trường hợp không tiếp tục sử dụng, tài sản được xử lý theo thỏa thuận và quy định áp dụng.
Tóm lại, quy trình cho thuê tài chính có thể khái quát như sau:
Chuẩn bị hồ sơ → Thẩm định → Phê duyệt → Ký hợp đồng → Mua & bàn giao tài sản → Thanh toán định kỳ → Kết thúc và xử lý tài sản.
Lưu ý khi làm thủ tục thuê tài chính
Doanh nghiệp nên kiểm tra kỹ tổng chi phí thuê, lãi suất, kỳ hạn thanh toán, các khoản phí, nghĩa vụ bảo hiểm – bảo dưỡng tài sản và điều kiện xử lý khi chậm thanh toán hoặc chấm dứt hợp đồng trước hạn trước khi ký.
Đặc biệt, không nên chỉ so sánh mức lãi suất mà cần tính tổng chi phí vốn trong toàn bộ thời hạn thuê để đánh giá hiệu quả của phương án tài chính.
7. Câu hỏi liên quan
7.1 Trường hợp nào dẫn đến hợp đồng cho thuê tài chính?
- Khi hợp đồng thuê chấm dứt, bên thuê sẽ được nhận quyền sở hữu tài sản từ bên cho thuê.
- Ngay tại thời điểm bắt đầu hợp đồng, bên thuê có quyền chọn mua lại tài sản với mức giá dự kiến thấp hơn giá trị thị trường vào thời điểm kết thúc thuê
- Thời hạn thuê cần chiếm phần lớn thời gian sử dụng của tài sản, ngay cả trong trường hợp không xảy ra việc chuyển giao quyền sở hữu cho bên thuê.
- Tại thời điểm bắt đầu thuê, giá trị hiện tại của các khoản thanh toán thuê tối thiểu phải chiếm phần đáng kể so với giá trị hợp lý của tài sản
- Tài sản được thuê là loại chuyên biệt, chỉ phù hợp để bên thuê khai thác mà không cần phải cải tạo hay sửa đổi đáng kể
7.2 Điều kiện để hợp đồng cho thuê tài sản được coi là hợp đồng thuê tài chính
Để được phân loại là hợp đồng thuê tài chính theo quy định tại điểm b khoản 1 Điều 15 Thông tư 31/2019/TT-NHNN, hợp đồng thuê tài sản cần đáp ứng ít nhất một trong ba tiêu chí sau:
- Trong trường hợp bên thuê chủ động chấm dứt hợp đồng, mọi tổn thất phát sinh liên quan sẽ do bên thuê chịu trách nhiệm bồi thường.
- Các khoản thu nhập hoặc tổn thất phát sinh từ việc biến động giá trị hợp lý của phần giá trị còn lại của tài sản thuê sẽ thuộc về bên thuê.
Sau khi hợp đồng kết thúc, bên thuê có thể tiếp tục sử dụng tài sản với mức giá thuê thấp hơn mức giá thị trường tại thời điểm đó.
Lưu ý: Đối với các hợp đồng thuê liên quan đến quyền sử dụng đất, thông thường sẽ được xếp vào loại thuê hoạt động.
7.3 Quy định lãi suất biên đi vay trong hợp đồng tài chính
Lãi suất biên đi vay trong hợp đồng thuê tài chính được hiểu là mức lãi mà bên thuê phải trả trong trường hợp tham gia một hợp đồng thuê tài chính có đặc điểm tương đồng, hoặc lãi suất được áp dụng tại thời điểm bắt đầu thuê trong trường hợp bên thuê phải vay một khoản tiền tương ứng để mua tài sản, với kỳ hạn và hình thức đảm bảo giống nhau.
Như vậy, hiểu rõ cho thuê tài chính là gì sẽ giúp doanh nghiệp chủ động hơn trong việc lựa chọn giải pháp sử dụng tài sản phù hợp, tối ưu nguồn lực tài chính mà vẫn đảm bảo hiệu quả hoạt động. Với cơ chế vận hành linh hoạt và nhiều lợi ích đi kèm, cho thuê tài chính ngày càng trở thành công cụ quan trọng trong chiến lược phát triển của nhiều tổ chức kinh tế. Nếu bạn có nhu cầu sử dụng dịch vụ kế toán hoặc còn thắc mắc nào liên quan đến câu hỏi cho thuê tài chính là gì, đừng ngần ngại liên hệ với AZTAX qua số HOTLINE: 0932.383.089 để được tư vấn.
