Việc tạm dừng đóng bảo hiểm xã hội là quyền lợi quan trọng của người lao động và doanh nghiệp trong những trường hợp đặc thù, giúp giảm áp lực tài chính tạm thời mà vẫn đảm bảo tuân thủ pháp luật. Bài viết dưới đây, AZTAX sẽ tổng hợp những trường hợp được phép tạm dừng đóng bảo hiểm xã hội mới nhất, hướng dẫn thủ tục và điều kiện áp dụng, giúp bạn nắm rõ quy định và thực hiện đúng theo pháp luật.
1. Doanh nghiệp được tạm dừng đóng bảo hiểm xã hội trong trường hợp nào?
Trong quá trình hoạt động, một số doanh nghiệp có thể gặp khó khăn tạm thời ảnh hưởng đến khả năng đóng bảo hiểm xã hội (BHXH) cho người lao động. Nội dung dưới đây sẽ giúp doanh nghiệp nắm rõ những trường hợp được phép tạm dừng đóng BHXH, từ đó đảm bảo quyền lợi cho người lao động và tuân thủ đúng quy định pháp luật.
Căn cứ Điều 12 và Điều 37 Luật Bảo hiểm xã hội 2024, từ ngày 1/7/2025, doanh nghiệp có quyền tạm dừng đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc trong các trường hợp sau:
Khó khăn do tạm dừng sản xuất, kinh doanh:
- Khi doanh nghiệp phải tạm ngừng hoạt động sản xuất, kinh doanh khiến cả doanh nghiệp và người lao động không đủ khả năng đóng BHXH, doanh nghiệp được phép tạm dừng đóng vào quỹ hưu trí và tử tuất tối đa 12 tháng.
- Sau thời gian tạm dừng, doanh nghiệp phải đóng bù số tiền BHXH cho các tháng đã tạm dừng, theo quy định.
Người lao động bị tạm giam hoặc tạm đình chỉ công việc:
- Trong thời gian người lao động bị tạm giam hoặc tạm đình chỉ công việc, doanh nghiệp được tạm dừng đóng BHXH bắt buộc cho người lao động đó.
- Nếu người lao động được truy lĩnh đủ tiền lương, doanh nghiệp phải thực hiện đóng bù số tiền BHXH tương ứng với thời gian tạm dừng.
Như vậy, từ 1/7/2025, doanh nghiệp có thể tạm dừng đóng BHXH bắt buộc trong hai trường hợp chính: gặp khó khăn về sản xuất – kinh doanh hoặc người lao động đang bị tạm giam, tạm đình chỉ công việc.
2. Đối tượng nào không phải tham gia BHXH bắt buộc?
Không phải tất cả người lao động đều bắt buộc tham gia bảo hiểm xã hội (BHXH). Dưới đây là các đối tượng được miễn tham gia BHXH bắt buộc theo quy định hiện hành.
Theo khoản 7 Điều 2 Luật Bảo hiểm xã hội 2024, một số đối tượng không bắt buộc tham gia bảo hiểm xã hội (BHXH) bao gồm:
- Người đang hưởng lương hưu hoặc trợ cấp BHXH: Bao gồm những người nhận lương hưu, trợ cấp BHXH hoặc trợ cấp hằng tháng. Chính phủ sẽ quy định chi tiết các đối tượng hưởng trợ cấp này không thuộc diện tham gia BHXH bắt buộc.
- Lao động là người giúp việc gia đình: Những người làm việc tại hộ gia đình không thuộc diện tham gia BHXH bắt buộc.
- Người đã đủ tuổi nghỉ hưu: Bao gồm các đối tượng quy định tại điểm m và n khoản 1 Điều 2 Luật BHXH 2024, đã đạt tuổi nghỉ hưu theo quy định của khoản 2 Điều 169 Bộ luật Lao động, ngoại trừ những trường hợp còn thiếu tối đa 6 tháng thời gian đóng BHXH. Cụ thể:
- Chủ hộ kinh doanh đã đăng ký kinh doanh theo quy định.
- Người quản lý doanh nghiệp, kiểm soát viên, đại diện phần vốn nhà nước hoặc doanh nghiệp theo pháp luật.
- Thành viên Hội đồng quản trị, Tổng giám đốc, Giám đốc, thành viên Ban kiểm soát hoặc các chức danh quản lý khác của hợp tác xã, liên hiệp hợp tác xã mà không nhận lương.
Như vậy, những người thuộc các nhóm trên không phải tham gia BHXH bắt buộc, trừ trường hợp còn thiếu một khoảng thời gian đóng BHXH theo quy định.
3. Thời gian tạm dừng đóng vào quỹ hưu trí và tử tuất
Thời hạn tạm dừng đóng
- Doanh nghiệp được tạm dừng đóng vào quỹ hưu trí và tử tuất tối đa 12 tháng, tính theo tháng. Trong thời gian này, doanh nghiệp vẫn tiếp tục đóng vào các quỹ khác gồm: ốm đau, thai sản, tai nạn lao động và bệnh nghề nghiệp.
- Nếu người lao động đủ điều kiện hưởng chế độ hưu trí, tử tuất hoặc chấm dứt hợp đồng lao động, doanh nghiệp và người lao động phải đóng bù cho thời gian tạm dừng để đảm bảo quyền lợi của người lao động.
Đóng bù sau khi hết thời hạn tạm dừng
- Khi kết thúc thời gian tạm dừng, doanh nghiệp và người lao động tiếp tục đóng BHXH bắt buộc và đóng bù số tiền BHXH đã tạm dừng.
- Số tiền đóng bù này không phải chịu lãi chậm đóng, theo quy định tại khoản 3 Điều 122 Luật BHXH.
Thẩm quyền giải quyết
- Cơ quan BHXH sẽ giải quyết việc tạm dừng đóng vào quỹ hưu trí và tử tuất cho doanh nghiệp và người lao động đảm bảo đủ điều kiện theo các khoản 1, 2 và 3 của quy định. Thời điểm tính việc tạm dừng được xác định từ tháng doanh nghiệp có văn bản đề nghị cơ quan BHXH.
- Theo khoản 7 Điều 16 Nghị định số 115/2015/NĐ-CP, Bộ trưởng Bộ Lao động – Thương binh và Xã hội quy định thẩm quyền, trình tự và thủ tục xác định số lao động thuộc diện tạm thời nghỉ việc cũng như giá trị tài sản bị thiệt hại liên quan đến việc tạm dừng đóng BHXH.
4. Mẫu đơn xin tạm dừng đóng Bảo hiểm xã hội mới nhất
Để thực hiện thủ tục tạm dừng đóng BHXH, người sử dụng lao động phải lập văn bản đề nghị theo mẫu và gửi kèm các tài liệu chứng minh lý do tạm dừng. Doanh nghiệp có thể tham khảo và sử dụng mẫu đơn xác nhận điều kiện tạm dừng đóng BHXH bắt buộc tại Phụ lục I của Công văn 1511/LĐTBXH-BHXH, do Bộ Lao động – Thương binh và Xã hội ban hành hướng dẫn về việc tạm dừng đóng vào quỹ hưu trí và tử tuất.
Sau khi tải mẫu đơn về, doanh nghiệp cần hoàn thiện đầy đủ các nội dung theo yêu cầu và nộp kèm trong bộ hồ sơ đề nghị tạm dừng đóng BHXH nhằm đảm bảo thủ tục được xử lý đúng quy định.
5. Thủ tục tạm dừng đóng bảo hiểm xã hội
Doanh nghiệp có thể thực hiện thủ tục xin tạm dừng đóng BHXH vào quỹ hưu trí và tử tuất theo quy trình sau:
Bước 1: Chuẩn bị hồ sơ
Căn cứ Khoản 2 Điều 28 Thông tư 59/2015/TT-BLĐTBXH, đơn vị cần chuẩn bị đầy đủ các giấy tờ gồm:
- Đơn đề nghị tạm dừng đóng vào quỹ hưu trí và tử tuất.
- Danh sách lao động trước thời điểm doanh nghiệp phải tạm ngừng hoạt động, sản xuất.
- Danh sách lao động tại thời điểm gửi yêu cầu tạm dừng.
- Danh sách người lao động phải nghỉ việc tạm thời nhưng thuộc diện tham gia BHXH bắt buộc.
- Hoặc tài liệu chứng minh thiệt hại về tài sản (nếu thuộc trường hợp này).
Bước 2: Gửi hồ sơ
Doanh nghiệp lập văn bản đề nghị kèm theo toàn bộ tài liệu chứng minh và nộp đến cơ quan BHXH nơi đang tham gia để được xem xét.
Bước 3: Cơ quan BHXH tiếp nhận và xử lý
Trong thời hạn 10 ngày làm việc kể từ ngày nhận đủ hồ sơ, cơ quan BHXH sẽ kiểm tra, xác minh điều kiện và thông báo kết quả cho doanh nghiệp.
- Nếu đủ điều kiện: cơ quan BHXH chấp thuận việc tạm dừng đóng.
- Nếu không chấp thuận: phải trả lời bằng văn bản và nêu rõ lý do.
Thời điểm tạm dừng đóng được tính từ tháng doanh nghiệp gửi văn bản đề nghị. Việc tạm dừng cũng áp dụng cho giai đoạn người lao động phải nghỉ việc tạm thời. Khi hoạt động trở lại, doanh nghiệp có trách nhiệm bố trí công việc và tiếp tục đóng BHXH theo quy định.
6. Hết thời hạn tạm dừng đóng BHXH có cần đóng bù không?
Theo Điều 7 Quyết định 23/2021/QĐ-TTg, khi hết thời hạn được tạm dừng đóng vào quỹ hưu trí và tử tuất, người lao động và người sử dụng lao động phải tiếp tục tham gia BHXH và thực hiện đóng bù cho toàn bộ thời gian đã tạm dừng (bao gồm cả trường hợp người lao động ngừng việc và hưởng lương theo Điều 99 Bộ luật Lao động). Khoản đóng bù này không bị tính lãi chậm nộp, theo quy định tại Khoản 3 Điều 122 Luật BHXH.
Tuy nhiên, nếu doanh nghiệp không đóng bù trong vòng 30 ngày kể từ khi kết thúc thời gian tạm dừng, số tiền còn thiếu sẽ bị tính lãi theo quy định.
Nhìn chung, Nhà nước luôn tạo điều kiện hỗ trợ doanh nghiệp và người lao động vượt qua khó khăn thông qua chính sách tạm dừng đóng BHXH. Tuy vậy, sau khi hoạt động trở lại, người sử dụng lao động vẫn phải thực hiện đầy đủ nghĩa vụ đóng BHXH để đảm bảo quyền lợi cho người lao động và tuân thủ quy định pháp luật.
7. Một số câu hỏi thường gặp
Câu 1: Doanh nghiệp có được tạm dừng đóng toàn bộ BHXH không?
Không. Luật chỉ cho phép tạm dừng đóng quỹ hưu trí và tử tuất, trong khi các quỹ khác như ốm đau – thai sản, tai nạn lao động, BHYT và BHTN vẫn phải đóng bình thường.
Câu 2: Thời gian tạm dừng đóng BHXH kéo dài bao lâu?
Theo Luật Bảo hiểm xã hội 2024, doanh nghiệp được phép tạm dừng đóng vào quỹ hưu trí và tử tuất trong thời gian tối đa 12 tháng. Thời gian này được tính theo tháng và bắt đầu từ tháng doanh nghiệp gửi văn bản đề nghị đến cơ quan BHXH.
Sau khi hết thời hạn tạm dừng, doanh nghiệp và người lao động phải tiếp tục đóng lại và đóng bù toàn bộ thời gian đã tạm dừng, trừ trường hợp chậm quá 30 ngày thì phần đóng bù sẽ bị tính lãi theo quy định.
Câu 3: Doanh nghiệp có bị phạt nếu không đóng bù sau khi hết thời hạn tạm dừng?
Theo quy định hiện hành, doanh nghiệp sẽ bị phạt nếu không đóng bù sau khi hết thời hạn tạm dừng đóng BHXH.
Cụ thể:
- Sau khi kết thúc thời gian tạm dừng đóng vào quỹ hưu trí và tử tuất, doanh nghiệp phải tiến hành đóng bù toàn bộ số tiền BHXH đã tạm dừng.
- Nếu doanh nghiệp không thực hiện đóng bù trong vòng 30 ngày kể từ thời điểm phải đóng, số tiền còn thiếu sẽ bị tính lãi chậm đóng theo quy định tại Luật BHXH.
- Việc này nhằm đảm bảo quyền lợi của người lao động và tuân thủ đúng quy định pháp luật.
Tóm lại, doanh nghiệp cần đóng bù đúng hạn để tránh phát sinh lãi và các vấn đề pháp lý liên quan.
Trên đây là thông tin mới nhất về việc tạm dừng đóng Bảo hiểm Xã hội. Hy vọng thông tin này đến với doanh nghiệp kịp thời để giúp doanh nghiệp giảm bớt phần nào chi phí. Chúng tôi sẽ tiếp tục cập nhật vấn đề này trong những bài viết sau. Nếu cần bất cứ sự hỗ trợ nào, hãy liên hệ ngay với AZTAX để được tư vấn về gói dịch vụ Bảo hiểm phù hợp nhất nhé!
