Khi nghỉ việc, nhiều người lao động thường băn khoăn nghỉ việc bao lâu thì được hưởng BHXH 1 lần và cần chuẩn bị những gì để được giải quyết đúng quy định. Việc nắm rõ điều kiện, thời gian chờ và các lưu ý khi làm thủ tục sẽ giúp bạn chủ động hơn, đồng thời hạn chế những sai sót làm kéo dài thời gian nhận tiền BHXH. Trong bài viết này, AZTAX sẽ giúp bạn tìm hiểu chi tiết về điều kiện hưởng BHXH 1 lần, thời gian nghỉ việc để được nhận BHXH 1 lần, mức hưởng hiện nay và các lưu ý quan trọng khi thực hiện thủ tục.
1. Nghỉ việc bao lâu được nhận BHXH 1 lần?
Khi đang tham gia BHXH bắt buộc, nếu người lao động nghỉ việc và muốn nhận BHXH một lần, cần đáp ứng điều kiện về thời gian chờ theo quy định của pháp luật.
Trong trường hợp thông thường, người lao động được xem xét hưởng BHXH 1 lần khi đáp ứng đồng thời các điều kiện sau:
- Đã nghỉ việc đủ 12 tháng (1 năm) kể từ ngày chấm dứt hợp đồng lao động hoặc hợp đồng làm việc.
- Không tiếp tục tham gia BHXH bắt buộc hoặc BHXH tự nguyện.
- Chưa đủ 20 năm đóng BHXH.
Các trường hợp được hưởng BHXH 1 lần
Ngoài trường hợp phải chờ đủ 12 tháng, pháp luật còn cho phép một số trường hợp được hưởng BHXH một lần ngay, không cần chờ đủ 1 năm, bao gồm:
- Đủ tuổi hưởng lương hưu nhưng chưa đủ 20 năm đóng BHXH và không tiếp tục tham gia BHXH.
- Lao động nữ là người hoạt động chuyên trách hoặc không chuyên trách ở xã, phường, thị trấn, khi nghỉ việc chưa đủ 15 năm đóng BHXH và không tiếp tục tham gia BHXH tự nguyện.
- Ra nước ngoài để định cư.
- Mắc bệnh nguy hiểm đến tính mạng, như ung thư, bại liệt, xơ gan cổ chướng, phong, lao nặng, nhiễm HIV đã chuyển sang giai đoạn AIDS hoặc các bệnh nghiêm trọng khác theo quy định của Bộ Y tế.
- Thôi việc mà không đủ điều kiện hưởng lương hưu đối với một số đối tượng đặc thù như sĩ quan, quân nhân chuyên nghiệp, hạ sĩ quan, chiến sĩ quân đội hoặc công an, người làm công tác cơ yếu và học viên quân đội, công an, cơ yếu được hưởng sinh hoạt phí khi phục viên hoặc xuất ngũ.
2. Điều kiện cần khi hưởng BHXH một lần
Theo quy định, người lao động có thể được hưởng BHXH một lần nếu sau 12 tháng nghỉ việc không tiếp tục tham gia BHXH, có thời gian đóng BHXH chưa đủ 20 năm và có yêu cầu nhận BHXH một lần.
Như vậy, nghỉ việc đủ 1 năm không đồng nghĩa đương nhiên được nhận BHXH một lần. Người lao động còn phải đáp ứng đầy đủ các điều kiện theo quy định tại thời điểm làm thủ tục.
3. Thời gian giải quyết hồ sơ BHXH 1 lần theo quy định
Sau khi đáp ứng đủ điều kiện hưởng BHXH 1 lần, nhiều người lao động quan tâm đến thời gian cơ quan BHXH xử lý hồ sơ và chi trả tiền hưởng.
Theo khoản 4 Điều 110 Luật Bảo hiểm xã hội 2014, trong thời hạn tối đa 10 ngày kể từ ngày cơ quan BHXH nhận đủ hồ sơ hợp lệ, cơ quan BHXH có trách nhiệm:
- Giải quyết hồ sơ hưởng BHXH một lần của người lao động.
- Thực hiện chi trả tiền BHXH một lần theo hình thức đã đăng ký.
Nếu hồ sơ không đủ điều kiện giải quyết, cơ quan BHXH phải trả lời bằng văn bản và nêu rõ lý do để người lao động biết và bổ sung, điều chỉnh khi cần thiết.
Lưu ý về thời hạn 10 ngày
- Thời hạn 10 ngày được tính từ ngày cơ quan BHXH nhận đủ hồ sơ hợp lệ, không phải từ ngày người lao động bắt đầu chuẩn bị hồ sơ.
- Nếu hồ sơ thiếu giấy tờ, thông tin chưa chính xác hoặc sổ BHXH chưa được chốt đầy đủ, thời gian giải quyết có thể kéo dài do cơ quan BHXH cần yêu cầu bổ sung hoặc xác minh thông tin.
- Để tránh chậm trễ, người lao động nên kiểm tra kỹ hồ sơ trước khi nộp, bảo đảm các giấy tờ và thông tin cá nhân đều đầy đủ, chính xác.
4. Mức hưởng BHXH 1 lần hiện nay của người lao động
Mức hưởng BHXH một lần được xác định dựa trên thời gian đóng BHXH và mức bình quân tiền lương tháng đóng BHXH của người lao động. Cách tính được thực hiện theo Luật BHXH 2024 và các văn bản hướng dẫn thi hành.
Cách tính mức hưởng BHXH một lần
Đối với người lao động thuộc trường hợp được hưởng BHXH một lần, mức hưởng được tính theo thời gian đóng BHXH như sau:
- Thời gian đóng BHXH trước năm 2014: Mỗi năm đóng được tính bằng 1,5 tháng mức bình quân tiền lương tháng đóng BHXH.
- Thời gian đóng BHXH từ năm 2014 trở đi: Mỗi năm đóng được tính bằng 2 tháng mức bình quân tiền lương tháng đóng BHXH.
- Trường hợp thời gian đóng BHXH chưa đủ 1 năm: Mức hưởng được tính bằng 22% tổng các mức tiền lương tháng đã đóng BHXH, nhưng không vượt quá 02 tháng mức bình quân tiền lương tháng đóng BHXH. Cách tính 22% này cũng đã được hướng dẫn tại Thông tư 59/2015/TT-BLĐTBXH.
Ví dụ cách tính BHXH một lần
Giả sử anh A có 8 năm đóng BHXH, trong đó:
- 3 năm đóng trước năm 2014;
- 5 năm đóng từ năm 2014 trở đi;
- giả sử mức bình quân tiền lương tháng đóng BHXH sau khi áp dụng mức điều chỉnh theo quy định là 7 triệu đồng/tháng.
Khi đó, mức hưởng BHXH một lần của anh A được tính như sau:
Đối với 3 năm đóng trước năm 2014: 3 × 1,5 × 7 triệu = 31,5 triệu đồng
Đối với 5 năm đóng từ năm 2014 trở đi: 5 × 2 × 7 triệu = 70 triệu đồng
Tổng mức hưởng BHXH một lần: 31,5 triệu + 70 triệu = 101,5 triệu đồng
Như vậy, theo giả định trên, anh A được hưởng khoảng 101,5 triệu đồng BHXH một lần.
Lưu ý: Ví dụ trên chỉ nhằm minh họa cách tính. Khi tính số tiền BHXH một lần thực tế, cần xác định chính xác thời gian đóng BHXH, mức bình quân tiền lương tháng đóng BHXH và mức điều chỉnh tiền lương tháng đã đóng BHXH áp dụng tại thời điểm giải quyết.
Trường hợp đóng BHXH chưa đủ 1 năm
Nếu tổng thời gian đóng BHXH chưa đủ 1 năm, mức hưởng được tính bằng 22% tổng các mức tiền lương tháng đã đóng BHXH, nhưng không vượt quá 02 tháng mức bình quân tiền lương tháng đóng BHXH.
Ví dụ: Nếu người lao động có tổng tiền lương tháng đóng BHXH là 48 triệu đồng: 48 triệu × 22% = 10,56 triệu đồng
Sau đó cần đối chiếu với mức giới hạn tối đa bằng 02 tháng mức bình quân tiền lương tháng đóng BHXH để xác định số tiền được hưởng thực tế.
Khi xác định thời gian đóng BHXH để tính mức hưởng BHXH một lần, phần thời gian đóng có tháng lẻ được xử lý theo quy định hiện hành. Vì vậy, người lao động không nên tự làm tròn số tháng đóng thành một năm khi ước tính số tiền được nhận.
Những yếu tố cần xác định khi tính BHXH một lần
Để tính tương đối chính xác số tiền BHXH một lần, người lao động cần kiểm tra:
- Tổng thời gian đã đóng BHXH.
- Thời gian đóng trước năm 2014 và từ năm 2014 trở đi.
- Thời gian đóng có tháng lẻ.
- Mức bình quân tiền lương tháng đóng BHXH.
- Mức điều chỉnh tiền lương tháng đã đóng BHXH áp dụng tại thời điểm giải quyết.
- Trường hợp hưởng BHXH một lần cụ thể của người lao động.
5. Rút BHXH 1 lần có ảnh hưởng đến quyền lợi hưởng bảo hiểm thất nghiệp không?
Nhiều người lao động lo ngại rằng sau khi rút BHXH một lần sẽ không còn được hưởng trợ cấp thất nghiệp. Tuy nhiên, theo quy định hiện hành, việc hưởng BHXH một lần không làm mất quyền hưởng trợ cấp thất nghiệp.
Lý do là BHXH một lần và trợ cấp thất nghiệp là hai chế độ thuộc hai quỹ bảo hiểm khác nhau:
- BHXH một lần được chi trả từ quỹ bảo hiểm xã hội.
- Trợ cấp thất nghiệp được chi trả từ quỹ bảo hiểm thất nghiệp.
Do đó, người lao động vẫn có thể hưởng trợ cấp thất nghiệp sau khi đã rút BHXH một lần, nếu đáp ứng đủ điều kiện theo quy định của pháp luật.
Điều kiện để được hưởng trợ cấp thất nghiệp:
- Đã chấm dứt hợp đồng lao động hoặc hợp đồng làm việc hợp pháp, trừ trường hợp đơn phương chấm dứt hợp đồng trái pháp luật, đang hưởng lương hưu hoặc trợ cấp mất sức lao động hằng tháng.
- Đã đóng bảo hiểm thất nghiệp từ đủ 12 tháng trở lên trong thời gian 24 tháng trước khi chấm dứt hợp đồng lao động.
- Nộp hồ sơ hưởng trợ cấp thất nghiệp trong thời hạn 03 tháng kể từ ngày chấm dứt hợp đồng lao động tại trung tâm dịch vụ việc làm.
- Chưa tìm được việc làm sau 15 ngày kể từ ngày nộp hồ sơ, trừ một số trường hợp đặc biệt như thực hiện nghĩa vụ quân sự, nghĩa vụ công an, bị tạm giam, ra nước ngoài định cư hoặc đã chết.. Những lưu ý quan trọng khi làm thủ tục nhận BHXH 1 lần
6. Những lưu ý quan trọng khi làm thủ tục nhận BHXH 1 lần
Để quá trình nhận BHXH 1 lần diễn ra thuận lợi, người lao động cần lưu ý một số vấn đề quan trọng dưới đây:
- Kiểm tra điều kiện hưởng BHXH 1 lần: đảm bảo đã nghỉ việc đủ thời gian theo quy định, không tiếp tục tham gia BHXH và thuộc trường hợp được hưởng BHXH 1 lần.
- Chuẩn bị hồ sơ đầy đủ: hồ sơ thường bao gồm sổ BHXH đã chốt quá trình đóng, đơn đề nghị hưởng BHXH 1 lần và giấy tờ tùy thân như CCCD hoặc hộ chiếu.
- Đối chiếu thông tin cá nhân: kiểm tra kỹ họ tên, ngày tháng năm sinh, số CCCD và quá trình đóng BHXH trên sổ BHXH để tránh sai sót khi giải quyết hồ sơ.
- Nộp hồ sơ đúng nơi quy định: người lao động có thể nộp hồ sơ tại cơ quan BHXH nơi cư trú hoặc thực hiện theo hình thức trực tuyến nếu đủ điều kiện.
- Theo dõi thời gian giải quyết hồ sơ: cơ quan BHXH có trách nhiệm giải quyết và chi trả trong thời hạn theo quy định khi đã nhận đủ hồ sơ hợp lệ.
- Lựa chọn hình thức nhận tiền phù hợp: có thể nhận tiền qua tài khoản ngân hàng hoặc nhận trực tiếp theo hướng dẫn của cơ quan BHXH.
- Cân nhắc trước khi rút BHXH 1 lần: việc nhận BHXH 1 lần đồng nghĩa với việc thời gian đóng BHXH đã rút sẽ không được bảo lưu để tính hưởng lương hưu sau này, trừ các trường hợp pháp luật có quy định khác.
- Lưu giữ giấy tờ và biên nhận hồ sơ: giữ lại bản sao hồ sơ, giấy biên nhận hoặc mã tra cứu hồ sơ để tiện theo dõi tiến độ giải quyết và đối chiếu khi cần thiết.
Việc nắm rõ các lưu ý trên sẽ giúp người lao động chuẩn bị hồ sơ chính xác, hạn chế phải bổ sung giấy tờ và đảm bảo quá trình nhận BHXH 1 lần diễn ra nhanh chóng, thuận lợi hơn.
Hy vọng bài viết đã giúp bạn hiểu rõ hơn về nghỉ việc bao lâu thì được hưởng BHXH 1 lần , cũng như các điều kiện cần đáp ứng trước khi thực hiện thủ tục nhận BHXH 1 lần. Việc nắm chắc quy định về thời gian chờ, hồ sơ cần chuẩn bị và quy trình giải quyết sẽ giúp người lao động chủ động hơn, đồng thời hạn chế những sai sót có thể làm kéo dài thời gian nhận tiền. Nếu cần tư vấn chi tiết hơn về hồ sơ hoặc quy trình thực hiện, hãy liên hệ AZTAX để được tư vấn chi tiết hơn và đảm bảo quyền lợi theo đúng quy định.
7. Các câu hỏi thường gặp
7.1 Nghỉ việc chưa đủ 12 tháng có được nhận BHXH 1 lần không?
Không. Người lao động nghỉ việc chưa đủ 12 tháng sẽ chưa đủ điều kiện hưởng BHXH 1 lần theo trường hợp phổ biến.
Để được nhận BHXH 1 lần, người lao động cần:
- Đã nghỉ việc đủ 12 tháng.
- Không tiếp tục tham gia BHXH.
- Chưa đủ 20 năm đóng BHXH.
Tuy nhiên, một số trường hợp đặc biệt như ra nước ngoài định cư, mắc bệnh nguy hiểm đến tính mạng hoặc đủ tuổi hưởng lương hưu nhưng chưa đủ thời gian đóng BHXH có thể được hưởng BHXH 1 lần mà không cần chờ đủ 12 tháng.
7.2 Đóng BHXH chưa đủ 20 năm có được rút BHXH 1 lần không?
Có. Người lao động đóng BHXH chưa đủ 20 năm vẫn có thể được hưởng BHXH 1 lần, nếu đáp ứng đủ các điều kiện theo quy định của pháp luật.
Trong trường hợp thông thường, người lao động cần:
- Đã nghỉ việc đủ 12 tháng;
- Không tiếp tục tham gia BHXH;
- Chưa đủ 20 năm đóng BHXH.
Ngoài ra, một số trường hợp đặc biệt như ra nước ngoài để định cư, mắc bệnh nguy hiểm đến tính mạng hoặc đủ tuổi hưởng lương hưu nhưng chưa đủ thời gian đóng BHXH có thể được hưởng BHXH 1 lần mà không cần chờ đủ 12 tháng.
Như vậy, chưa đủ 20 năm đóng BHXH không phải là điều kiện cấm rút BHXH 1 lần; người lao động vẫn có thể rút nếu đáp ứng các điều kiện nêu trên.
7.3 Sau khi nộp hồ sơ, bao lâu thì nhận được tiền BHXH 1 lần?
Nếu hồ sơ đầy đủ và hợp lệ, cơ quan BHXH sẽ giải quyết và chi trả tiền BHXH 1 lần trong thời hạn tối đa 10 ngày kể từ ngày nhận đủ hồ sơ. Trường hợp hồ sơ thiếu hoặc cần xác minh thêm, thời gian nhận tiền có thể kéo dài hơn.
7.4. Đang nộp hồ sơ mà thay đổi ý định có rút lại được không?
Có. Nếu cơ quan BHXH chưa ban hành quyết định hưởng hoặc chưa chi trả tiền BHXH 1 lần, người lao động có thể đề nghị rút hồ sơ tại nơi đã nộp.
