Bán hàng không có hóa đơn đầu vào là tình trạng thường gặp tại nhiều doanh nghiệp, nhưng lại tiềm ẩn nhiều rủi ro về thuế và quản lý tài chính. Khi thiếu hóa đơn đầu vào, doanh nghiệp không thể kê khai thuế GTGT, dễ gặp khó khăn trong việc chứng minh chi phí hợp lệ và có nguy cơ bị cơ quan thuế kiểm tra, xử phạt. Việc nắm rõ quy định và áp dụng các biện pháp quản lý hóa đơn là cần thiết để đảm bảo hoạt động kinh doanh minh bạch và an toàn về mặt pháp lý. Cùng AZTAX tìm hiểu qua bài viết sau đây nhé!
1. Có được bán hàng khi không có hóa đơn đầu vào không?
Không, vì căn cứ vào nghị định 123/2020/NĐ-CP và các văn bản pháp luật có liên quan, cơ sở kinh doanh không được phép bán hàng hóa khi không có hóa đơn đầu vào.
Theo Điều 9 Nghị định 123/2020/NĐ-CP, bên bán có trách nhiệm lập hóa đơn đúng thời điểm chuyển giao quyền sở hữu hoặc quyền sử dụng hàng hóa cho người mua, không phân biệt đã thu tiền hay chưa. Do đó, khi cơ sở kinh doanh mua hàng mà không có hóa đơn đầu vào, bên bán được xem là vi phạm quy định về thời điểm lập hóa đơn, và sẽ bị xử phạt theo quy định pháp luật.
Trường hợp hóa đơn đầu vào bị mất, cháy, hỏng, tổ chức hoặc cá nhân liên quan cần thực hiện thủ tục khắc phục theo đúng quy định của pháp luật về hóa đơn, chứng từ để đảm bảo tính hợp lệ của giao dịch.
2. Không có hóa đơn đầu vào thì chứng minh nguồn gốc hàng hóa như thế nào?
Hiện nay, việc mua hàng từ cá nhân, nông dân hoặc các đối tượng không xuất hóa đơn đầu vào diễn ra khá phổ biến. Tuy nhiên, tình trạng này khiến hộ kinh doanh gặp khó khăn trong kê khai thuế đầu vào và bán ra nếu không có hóa đơn hợp pháp.
Để chứng minh nguồn gốc hàng hóa trong trường hợp không có hóa đơn đầu vào, hộ kinh doanh có thể tham khảo một số phương pháp sau:
- Sử dụng hợp đồng mua bán với bên cung cấp hàng hóa.
- Sử dụng chứng từ thanh toán như biên lai, chuyển khoản, phiếu thu.
- Trình bày các giấy tờ liên quan đến quá trình sản xuất, nhập khẩu hàng hóa.
- Lập biên bản xác nhận giữa các bên liên quan.
Theo thông tin từ Hội nghị trực tuyến giữa cơ quan thuế toàn quốc và hộ kinh doanh về việc sử dụng hóa đơn điện tử khởi tạo từ máy tính tiền, các trường hợp này được phép dùng hợp đồng mua bán, chứng từ thanh toán để chứng minh nguồn gốc hàng hóa mà không bắt buộc phải có hóa đơn. Điều này được quy định tại Nghị định 70/2025/NĐ-CP.
Lưu ý: Mua hàng không có hóa đơn đầu vào vẫn tiềm ẩn rủi ro. Nếu cơ quan thuế xác định hàng hóa không rõ nguồn gốc hoặc không hợp pháp, hộ kinh doanh có thể bị xử phạt hành chính hoặc truy thu thuế. Do đó, các hộ kinh doanh nên tuân thủ nghiêm các quy định về hóa đơn, bao gồm hóa đơn đầu vào và đầu ra.
Ngoài ra, nếu chứng minh được các tài sản phục vụ hoạt động sản xuất – kinh doanh, chi phí này có thể được tính vào chi phí hợp lý khi tính thuế, căn cứ Điều 6 Thông tư 78/2014/TT-BTC (sửa đổi bởi Điều 4 Thông tư 96/2015/TT-BTC).
3. Không có hóa đơn đầu vào thì có được xuất hóa đơn điện tử đầu ra không?
Căn cứ theo Nghị định 123/2020/NĐ-CP và các văn bản pháp luật có liên quan, các cơ sở kinh doanh không được phép xuất hóa đơn đầu ra khi chưa có hóa đơn đầu vào hợp lệ.
Việc xuất hóa đơn đầu ra khi không có hóa đơn đầu vào không chỉ vi phạm quy định về thời điểm lập hóa đơn, mà còn tiềm ẩn nhiều rủi ro về thuế và có thể bị xử phạt hành chính.
Cụ thể, nếu cơ quan thuế tiến hành kiểm tra và phát hiện vi phạm, doanh nghiệp có thể đối mặt với các rủi ro sau:
- Trường hợp làm mất, cháy, hỏng hóa đơn: Bị xử phạt vi phạm hành chính theo quy định.
- Trường hợp không có hóa đơn đầu vào nhằm che giấu doanh thu: Bị xử phạt về hành vi trốn thuế, với mức phạt nghiêm khắc hơn theo quy định của pháp luật về quản lý thuế.
4. Mức xử phạt khi bán hàng không có hóa đơn đầu vào
Căn cứ Điều 24 Nghị định 125/2020/NĐ-CP, quy định về mức xử phạt đối với hành vi vi phạm thời điểm lập hóa đơn như sau:
| Mức xử phạt | Hành vi vi phạm |
| Cảnh cáo | Lập hóa đơn không đúng thời điểm nhưng không dẫn đến chậm thực hiện nghĩa vụ thuế và có tình tiết giảm nhẹ |
| 3.000.000đ – 5.000.000đ | Lập hóa đơn không đúng thời điểm nhưng không dẫn đến chậm thực hiện nghĩa vụ thuế |
| 4.000.000đ – 8.000.000đ | Lập hóa đơn không đúng thời điểm trừ 2 trường hợp trên |
5. Rủi ro và hậu quả khi xuất hóa đơn đầu ra mà không có hóa đơn đầu vào
Việc xuất hóa đơn đầu ra khi chưa có hóa đơn đầu vào là tình huống khá phổ biến mà nhiều doanh nghiệp gặp phải, đặc biệt trong các lĩnh vực thương mại, dịch vụ hoặc khi nhà cung cấp chậm xuất hóa đơn. Tuy nhiên, xét dưới góc độ pháp lý và thuế, đây là hành vi tiềm ẩn nhiều rủi ro và có thể dẫn đến vi phạm quy định nếu không được xử lý đúng cách.
- Không được khấu trừ thuế GTGT đầu vào:
Khi doanh nghiệp không có hóa đơn mua vào hợp lệ, phần thuế GTGT đã trả sẽ không được khấu trừ, khiến chi phí thực tế tăng lên và ảnh hưởng đến lợi nhuận.
Ví dụ: Nếu doanh nghiệp xuất hóa đơn đầu ra 220 triệu đồng (trong đó có 20 triệu đồng thuế GTGT) nhưng không có hóa đơn đầu vào, thì doanh nghiệp phải nộp toàn bộ 20 triệu đồng thuế GTGT, thay vì được khấu trừ như thông thường.
- Chi phí bị loại khi quyết toán thuế TNDN:
Để được tính là chi phí hợp lệ khi quyết toán thuế thu nhập doanh nghiệp (TNDN), mọi khoản chi đều phải có hóa đơn và chứng từ đầy đủ. Do đó, nếu không có hóa đơn đầu vào, chi phí mua hàng hóa hoặc dịch vụ sẽ bị loại khỏi chi phí hợp lệ, làm tăng lợi nhuận chịu thuế và dẫn đến số thuế TNDN phải nộp cao hơn thực tế.
- Nguy cơ bị coi là lập hóa đơn sai thời điểm:
Theo quy định, thời điểm lập hóa đơn thường gắn với thời điểm bàn giao hàng hóa hoặc cung cấp dịch vụ. Nếu doanh nghiệp đã xuất hóa đơn đầu ra nhưng chưa có chứng từ đầu vào, cơ quan thuế có thể xác định đây là hành vi lập hóa đơn sai thời điểm và áp dụng xử phạt hành chính.
- Nguy cơ bị truy thu thuế khi thanh tra, kiểm tra:
Cơ quan thuế thường đối chiếu hóa đơn đầu ra với hóa đơn đầu vào. Nếu doanh nghiệp không chứng minh được nguồn gốc hàng hóa, dịch vụ, có thể bị truy thu thuế GTGT và thuế TNDN, đồng thời phải nộp tiền chậm nộp và tiền phạt, gây thiệt hại tài chính đáng kể.
- Có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự:
Trong trường hợp thiếu chứng từ và có dấu hiệu gian lận, hành vi xuất hóa đơn khi chưa có đầu vào có thể bị coi là xuất khống hóa đơn. Đây là hành vi bị xử lý rất nghiêm trọng, và doanh nghiệp có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự nếu cơ quan chức năng xác định có hành vi trốn thuế hoặc gian lận thuế.
- Ảnh hưởng uy tín và quan hệ kinh doanh:
Việc thiếu minh bạch trong hóa đơn đầu vào khiến đối tác và khách hàng nghi ngờ tính hợp pháp của giao dịch, ảnh hưởng trực tiếp đến uy tín doanh nghiệp. Điều này còn có thể gây khó khăn khi vay vốn ngân hàng, tham gia đấu thầu hoặc hợp tác với các đối tác lớn.
Tóm lại, bán hàng không có hóa đơn đầu vào là hành vi tiềm ẩn nhiều rủi ro và có thể dẫn đến các chế tài nghiêm khắc từ cơ quan thuế. Doanh nghiệp cần chủ động kiểm soát nguồn gốc hàng hóa, tuân thủ quy định về hóa đơn, chứng từ và xử lý kịp thời các trường hợp thiếu hóa đơn đầu vào để tránh vi phạm. Việc thực hiện đúng quy định không chỉ giúp doanh nghiệp hợp thức hóa hoạt động kinh doanh, mà còn bảo vệ uy tín và đảm bảo an toàn pháp lý trong quá trình hoạt động lâu dài. Hãy liên hệ ngay với AZTAX để được hỗ trợ và giải đáp thắc mắc nhé!
