Vợ không đóng bảo hiểm xã hội chồng được hưởng chế độ thai sản trong những trường hợp nhất định theo quy định của pháp luật hiện hành. Nhiều người lầm tưởng rằng quyền lợi này chỉ dành cho phụ nữ tham gia BHXH, nhưng thực tế, chồng vẫn có thể được hưởng chế độ nghỉ thai sản khi vợ không tham gia đóng BHXH nếu đáp ứng đủ điều kiện về thời gian đóng BHXH và giấy tờ liên quan. Hiểu rõ quyền lợi này sẽ giúp các gia đình bảo vệ tài chính và chuẩn bị tốt cho giai đoạn chăm sóc con nhỏ.
1. Điều kiện để chồng được hưởng khi vợ không đóng BHXH
Theo quy định của Luật Bảo hiểm xã hội 2024, lao động nam có vợ sinh con vẫn thuộc nhóm đối tượng được xem xét hưởng trợ cấp thai sản, áp dụng cho cả trường hợp tham gia BHXH bắt buộc và BHXH tự nguyện, với điều kiện đáp ứng đầy đủ tiêu chí do pháp luật quy định. Vì vậy, việc người vợ không tham gia BHXH sẽ không làm mất đi quyền lợi thai sản của người chồng, miễn là người chồng đủ điều kiện hưởng theo luật.
Cụ thể, căn cứ khoản 2 Điều 50 Luật BHXH 2024, lao động nam chỉ được giải quyết chế độ thai sản khi vợ sinh con nếu đã tham gia BHXH bắt buộc từ đủ 06 tháng trở lên trong khoảng thời gian 12 tháng liên tục ngay trước thời điểm vợ sinh.
Đối với trường hợp tham gia BHXH tự nguyện, nếu người chồng đã đóng BHXH tự nguyện tối thiểu 06 tháng trong vòng 12 tháng trước khi vợ sinh con thì vẫn được xem xét hưởng trợ cấp thai sản theo quy định.
Ngoài ra, nếu cả hai vợ chồng cùng tham gia BHXH nhưng người vợ không đáp ứng điều kiện để hưởng chế độ thai sản, thì người chồng, khi đủ điều kiện theo luật định, vẫn có thể được giải quyết hưởng khoản trợ cấp thai sản một lần.
2. Chế độ thai sản của chồng khi vợ không đóng BHXH
Bạn có biết, ngay cả khi vợ chưa đóng bảo hiểm xã hội, người chồng vẫn có thể được hưởng một số quyền lợi liên quan đến chế độ thai sản? Quy định này mang đến cơ hội quan trọng để bảo vệ quyền lợi cho gia đình, nhưng không phải ai cũng nắm rõ chi tiết. Hãy cùng khám phá những quyền lợi bất ngờ mà chồng có thể nhận khi vợ chưa tham gia BHXH để không bỏ lỡ quyền lợi quan trọng này.
2.1 Thời gian nghỉ việc hưởng chế độ thai sản
Luật Bảo hiểm xã hội 2024 đã có nhiều điểm điều chỉnh quan trọng liên quan đến thời gian nghỉ và mốc thời gian bắt đầu nghỉ việc hưởng chế độ thai sản đối với lao động nam so với quy định trước đây.
Căn cứ Điều 53 Luật BHXH 2024, lao động nam đang tham gia BHXH bắt buộc khi vợ sinh con được nghỉ làm và hưởng chế độ thai sản với thời gian cụ thể như sau:
- 05 ngày làm việc nếu vợ sinh con theo hình thức sinh thường.
- 07 ngày làm việc trong trường hợp vợ sinh con phải can thiệp phẫu thuật hoặc sinh con khi thai dưới 32 tuần tuổi.
- Trường hợp sinh đôi: người chồng được nghỉ 10 ngày làm việc; nếu sinh ba trở lên thì từ con thứ ba, mỗi con được cộng thêm 03 ngày làm việc.
- Trường hợp sinh đôi trở lên và phải phẫu thuật: được nghỉ 14 ngày làm việc; nếu sinh ba trở lên phải phẫu thuật thì từ con thứ ba trở đi, mỗi con tiếp tục được cộng thêm 03 ngày làm việc.
Một thay đổi đáng chú ý khác của Luật BHXH 2024 là việc kéo dài thời hạn bắt đầu nghỉ hưởng chế độ thai sản. Theo quy định mới, thời điểm người chồng bắt đầu nghỉ việc phải nằm trong 60 ngày đầu kể từ ngày vợ sinh con, thay vì chỉ 30 ngày như trước đây. Trường hợp nghỉ làm nhiều đợt, lần nghỉ cuối cùng vẫn phải khởi đầu trong khoảng 60 ngày nói trên và tổng số ngày nghỉ không được vượt quá số ngày được hưởng theo quy định.
Ngoài ra, đối với trường hợp đặc biệt khi người mẹ qua đời hoặc không còn khả năng trực tiếp chăm sóc con theo xác nhận của cơ sở khám, chữa bệnh, căn cứ khoản 7 Điều 53 Luật BHXH 2024, người cha được nghỉ việc hưởng chế độ thai sản cho đến khi con đủ 06 tháng tuổi, nhằm bảo đảm quyền lợi và sự chăm sóc cần thiết cho trẻ sơ sinh.
2.2 Mức hưởng chế độ thai sản
1. Mức trợ cấp hằng tháng
Trong trường hợp lao động nam được giải quyết chế độ thai sản theo diện hưởng dài hạn, điển hình như khi người mẹ qua đời hoặc không còn khả năng trực tiếp chăm sóc con, mức trợ cấp mỗi tháng được tính bằng 100% mức bình quân tiền lương tháng đóng BHXH của 06 tháng liền kề trước thời điểm nghỉ việc để hưởng chế độ. Nếu thời gian tham gia BHXH chưa đủ 06 tháng, mức hưởng sẽ được tính dựa trên bình quân các tháng đã đóng.
2. Mức trợ cấp tính theo ngày nghỉ
Trường hợp hưởng chế độ thai sản theo số ngày nghỉ, mức trợ cấp được xác định theo công thức:
Mức trợ cấp 01 ngày = Mức trợ cấp tháng ÷ 24 ngày × số ngày nghỉ được hưởng theo quy định.
3. Trợ cấp thai sản một lần
Theo Điều 58 Luật BHXH 2024, khi vợ sinh con nhưng không tham gia BHXH hoặc không đủ điều kiện hưởng thai sản, người chồng đủ điều kiện sẽ được nhận trợ cấp một lần. Mức trợ cấp cho mỗi con bằng 02 lần mức tham chiếu tại thời điểm vợ sinh con hoặc nhận con; hiện mức tham chiếu được hiểu là mức lương cơ sở.
Căn cứ Nghị định 73/2024/NĐ-CP, mức lương cơ sở hiện hành là 2.340.000 đồng/tháng, do đó trợ cấp một lần cho mỗi con tương ứng là 4.680.000 đồng.
Chú ý: Luật BHXH 2024 cũng mở rộng phạm vi áp dụng, cho phép người tham gia BHXH tự nguyện được hưởng khoản trợ cấp một lần này, với điều kiện đã đóng BHXH tối thiểu 06 tháng trong vòng 12 tháng trước khi sinh con, qua đó gia tăng đáng kể quyền lợi cho người lao động ngoài khu vực bắt buộc.
3. Thủ tục hưởng chế độ thai sản của chồng khi vợ không đóng BHXH
Bạn có biết rằng trong một số trường hợp, chồng vẫn có thể nhận chế độ thai sản ngay cả khi vợ không tham gia đóng bảo hiểm xã hội? Thủ tục tưởng chừng phức tạp này thực chất có những bước đơn giản nhưng nhiều người thường bỏ qua. Khám phá ngay cách chồng được hưởng quyền lợi thai sản hợp pháp mà không cần phụ thuộc vào đóng BHXH của vợ.
Bước 1: Chuẩn bị hồ sơ
Căn cứ Quyết định 2222/QĐ-BHXH năm 2025 ban hành quy trình giải quyết hưởng và chi trả các chế độ bảo hiểm xã hội, bảo hiểm thất nghiệp, hồ sơ đề nghị hưởng chế độ thai sản đối với lao động nam khi vợ sinh con được quy định cụ thể và rõ ràng. Theo đó, thành phần hồ sơ cần chuẩn bị bao gồm:
- Bản sao giấy chứng sinh, hoặc bản sao giấy khai sinh, hoặc trích lục khai sinh của con để làm căn cứ xác định thời điểm sinh và quan hệ cha – con.
- Trường hợp vợ sinh con phải phẫu thuật hoặc sinh con dưới 32 tuần tuổi nhưng nội dung này không thể hiện trên giấy chứng sinh, người lao động cần bổ sung giấy xác nhận của cơ sở khám bệnh, chữa bệnh, trong đó nêu rõ hình thức sinh hoặc tình trạng thai nhi.
Trường hợp con mất ngay sau khi sinh và chưa được cấp giấy chứng sinh, hồ sơ có thể thay thế bằng trích sao hoặc bản tóm tắt hồ sơ bệnh án, hoặc giấy ra viện của người mẹ (hoặc của lao động nữ mang thai hộ), có thể hiện thông tin về việc trẻ đã mất.
Bước 2: Nộp hồ sơ
Căn cứ Điều 62 Luật Bảo hiểm xã hội 2024, để được giải quyết hưởng chế độ thai sản, người lao động cần nộp hồ sơ cho cơ quan hoặc đơn vị có thẩm quyền theo từng trường hợp cụ thể:
- Đối với người lao động đang làm việc: hồ sơ được nộp trực tiếp cho doanh nghiệp nơi đang làm việc, để đơn vị lập thủ tục và gửi cơ quan BHXH giải quyết.
- Đối với người lao động đã nghỉ việc: hồ sơ phải nộp trực tiếp tới cơ quan BHXH nơi quản lý, để được giải quyết quyền lợi thai sản.
Người lao động cần lập hồ sơ đầy đủ và nộp cho đơn vị sử dụng lao động hoặc cơ quan BHXH trong thời hạn quy định, thông thường là trong vòng 45 ngày kể từ ngày trở lại làm việc hoặc kể từ thời điểm phát sinh quyền hưởng chế độ, nhằm đảm bảo được giải quyết chế độ kịp thời và đúng luật.
Bước 3: Nhận kết quả
Đơn vị sử dụng lao động có trách nhiệm tiếp nhận hồ sơ của người lao động, lập danh sách đề nghị giải quyết chế độ thai sản và gửi lên cơ quan BHXH trong thời hạn quy định, thường là 10 ngày làm việc kể từ khi nhận đủ hồ sơ hợp lệ.
Sau khi nhận danh sách, cơ quan BHXH tiến hành thẩm định hồ sơ, ra quyết định giải quyết và thực hiện chi trả trợ cấp cho người lao động theo đúng quy định của pháp luật, đảm bảo quyền lợi được hưởng nhanh chóng và chính xác.
Tóm lại, việc vợ không đóng bảo hiểm xã hội chồng được hưởng là quyền lợi hợp pháp của lao động nam khi đáp ứng đủ điều kiện theo Luật BHXH 2024. Người chồng vẫn có thể nhận trợ cấp thai sản một lần hoặc trợ cấp theo tháng nếu vợ sinh con, kể cả trong trường hợp vợ không tham gia BHXH hoặc không đủ điều kiện hưởng. Hiểu rõ các quy định về điều kiện, hồ sơ và mức hưởng sẽ giúp lao động chủ động bảo vệ quyền lợi, tránh bỏ sót chế độ, đồng thời đảm bảo việc nhận trợ cấp diễn ra nhanh chóng, chính xác theo pháp luật.
